Emtia Sigortası ≠ Taşıyıcı Sorumluluk ≠ FFL
"Yük zarar görürse sigorta öder" algısı lojistik sigortasının en tehlikeli basitleştirmesidir. Emtia sigortasında odak yükün kendisidir; CMR/taşıyıcı sorumlulukta odak taşıyıcının hukuki sorumluluğudur; FFL'de ise forwarder'ın daha geniş lojistik faaliyetlerinden doğan sorumlulukları değerlendirilir. Üç yapı birbirinin alternatifi değil, farklı tarafların farklı risklerini yöneten tamamlayıcı çözümlerdir.
| Kriter | Emtia (Cargo) | CMR / Taşıyıcı Sorumluluk | FFL |
|---|---|---|---|
| Sigortalanan menfaat | Yükün fiziksel değeri | Taşıyıcının hukuki sorumluluğu | Forwarder'ın operasyonel sorumluluğu |
| Sigortalı kim? | Mal sahibi (ithalatçı, ihracatçı, üretici) | Karayolu taşıyıcısı | Freight forwarder |
| Malın fiziksel zararını kapsar mı? | Evet — doğrudan | Dolaylı — taşıyıcı sorumlu ise | Kısmen — emtia alt limiti (sublimit) varsa |
| Hukuki sorumluluk şartı gerekir mi? | Hayır | Evet — zorunlu | Genel olarak evet |
| Tazminat limiti nasıl belirlenir? | Sigorta bedeli / gerçek değer | CMR: kg/SDR bazlı konvansiyon limiti | Poliçe limitleri (any one claim / aggregate) |
| Taşeron taşıyıcı riski | Cargo'yu etkiler; recovery söz konusu | CMR taşıyıcıya özgü | Kritik — subcontractor liability |
| Dokümantasyon hatası | Genelde kapsam dışı | CMR kapsamı dışı | E&O kapsamında değerlendirilebilir |
| Yanlış teslim | Wording'e göre değerlendirilebilir | CMR bağlamı sınırlı | Misdelivery kapsamı var olabilir |
| Depolama sorumluluğu | Transit storage — poliçeye bağlı | Depolama CMR kapsamı dışı | Warehousekeeper kapsamı olabilir |
| Gecikme riski | Genel olarak istisna | Sınırlı — CMR Art. 23/5 | Delay liability — wording'e bağlı |
| Recovery / rücu | Sigortacı subrogasyon hakkı kullanır | Taşeron/3. taraf — değerlendirmeye bağlı | Subcontractor'a rücu — wording'e bağlı |
| Kimler için uygundur? | İthalatçı, ihracatçı, üretici, alıcı | Karayolu taşıyıcıları, filo operatörleri | Freight forwarder, lojistik şirketi, NVOCC |
Emtia Nakliyat Sigortası (Marine Cargo)
Emtia nakliyat sigortası, taşınan malın taşıma süreci boyunca maruz kalabileceği fiziksel zarar ve kayıpları sigortalayan poliçedir. Sigortalı mal sahibidir; taşıyıcının kusurlu olup olmadığından bağımsız olarak mal zararı değerlendirilir. Bu, cargo ile CMR arasındaki en temel farktır.
Kapsanan taşıma türleri
İthalat taşımaları
Yabancı satıcıdan Türkiye'ye gelen sevkiyatlar; deniz, hava, kara veya karma modda.
İhracat taşımaları
Türk ihracatçıdan yabancı alıcıya ulaşan yükler; FOB, CIF veya diğer teslim koşullarında.
Yurtiçi nakliyat
Fabrika-depo, depo-dağıtım gibi yurt içindeki taşımalar için ayrı poliçe yapısı.
Multimodal taşımalar
Kara + deniz + hava kombinasyonlarını tek poliçe altında kapsama alan yapılar.
Institute Cargo Clauses (ICC) — A / B / C Karşılaştırması
ICC (A) — Geniş Kapsam
Poliçede açıkça belirtilen istisnalar dışındaki ani ve beklenmedik fiziksel kayıp/hasarları kapsayan yapıdır.
- Hırsızlık genellikle değerlendirilebilir
- Islanma, kırılma, düşme
- Yükleme/boşaltma hasarı
- Kontaminasyon — wording'e bağlı
ICC (B) — Orta Kapsam
Belirlenmiş risk listesi üzerinden daha dar kapsam; hırsızlık otomatik dahil değildir.
- Yangın, patlama
- Araç devrilmesi, çarpışma
- Karaya oturma
- Deniz/nehir suyunun girmesi
- Boşaltmada düşen koliler
ICC (C) — Dar Kapsam
Yalnızca temel taşıma risklerini içeren en dar yapı; genellikle ham madde ve döküme yük taşımalarında.
- Yangın, patlama
- Karaya oturma
- Araç çarpışması
- General average
| Senaryo | ICC (A) | ICC (B) | ICC (C) |
|---|---|---|---|
| Araç devrilmesi | Kapsam | Kapsam | Kapsam |
| Çarpışma | Kapsam | Kapsam | Kapsam |
| Yangın | Kapsam | Kapsam | Kapsam |
| Deniz suyu girmesi | Kapsam | Kapsam | Kapsam dışı |
| Yükün düşmesi (boşaltmada) | Kapsam | Kapsam | Kapsam dışı |
| Hırsızlık | Genellikle kapsam | Kapsam dışı* | Kapsam dışı* |
| Islanma (yağmur/tatlı su) | Genellikle kapsam | Kapsam dışı* | Kapsam dışı* |
| Kırılma | Genellikle kapsam | Kapsam dışı* | Kapsam dışı* |
| Yükleme/boşaltma hasarı | Genellikle kapsam | Sınırlı | Kapsam dışı* |
| Kısmi zarar | Kapsam (franchise üstü) | Belirli riskler için | Belirli riskler için |
* Ek klozla teminata alınabilir. Kesin kapsam wording ve poliçe şartlarına bağlıdır.
Depodan Depoya Teminat (Warehouse-to-Warehouse)
Emtia nakliyat sigortasında teminat, yalnızca araç hareket halindeyken değil; satıcının deposundan çıkışından alıcının deposuna girişine kadar olan süreyi kapsayacak biçimde yapılandırılabilir. Ancak bu kapsam otomatik ve sınırsız değildir.
Başlangıç noktası
Yük satıcı deposundan ilk hareket ettiğinde teminat başlar — poliçede belirlenen transit başlangıç tanımına göre.
Normal taşıma süreci
Limana/depoya kadar kara taşıması, liman operasyonları, deniz/hava/demiryolu taşıması.
Aktarmalar ve transit depolamalar
Transit depolar poliçe kapsamında olabilir; ancak süre sınırlamaları ve depo koşulları wording'e bağlıdır.
Nihai teslim ve transit termination
Teminat, alıcı deposuna teslimat veya poliçedeki transit termination koşulunun (örneğin varıştan 60 gün) dolmasıyla sona erer. Hangisi önce gerçekleşirse o geçerlidir.
Açık Poliçe (Abonman) vs Sefer Bazlı Poliçe
| Kriter | Sefer Bazlı Poliçe | Açık Poliçe / Abonman |
|---|---|---|
| Kapsam | Tek taşıma veya belirli sevkiyat | Belirlenen dönem içindeki tüm uygun sevkiyatlar |
| Kimler için | Tek seferlik veya düşük hacimli | Sürekli ithalat/ihracat yapan şirketler |
| Bildirim | Poliçe anında kesinleşir | Periyodik declaration / taşıma bildirimi |
| Limit | Beyan edilen tutar | Max any one conveyance / location limit |
| Esneklik | Düşük | Yüksek — ciro değişikliklerine uyum |
| Yıl sonu | Yok | Estimated turnover + adjustment — poliçeye göre |
Incoterms ve Sigorta Sorumluluğu
Incoterms, risk transferini, nakliye sorumluluğunu ve bazı teslim koşullarında sigorta yükümlülüğünü düzenler. Ancak risk transferi, sigorta yükümlülüğü ve mülkiyet transferi birbirinden farklı hukuki kavramlardır.
CIF (Cost, Insurance and Freight)
Satıcının asgari sigorta sağlama yükümlülüğü vardır. Incoterms® 2020'de CIF'te varsayılan asgari kapsam ICC (C)'dir. Bu dar kapsam alıcının gerçek ihtiyaçlarını karşılamayabilir; alıcının ek veya kendi sigortasını yaptırması değerlendirilmelidir.
CIP (Carriage and Insurance Paid To)
Incoterms® 2020 revizyonuyla CIP'te satıcının sağlaması gereken asgari kapsam ICC (A) veya benzeri yüksek seviyeli kapsama yükseltilmiştir — bu CIF'ten önemli bir farktır. Tarafların mutabık kaldığı kapsam yine de poliçe şartlarıyla somutlaştırılmalıdır.
FOB (Free on Board)
Satıcı yükü gemiye teslim ettiğinde risk alıcıya geçer. Sigorta yükümlülüğü otomatik olarak satıcıda veya alıcıda değildir; sözleşmesel yükümlülükler ayrıca değerlendirilmelidir.
EXW / DAP / DDP
Her teslim koşulunda risk geçiş noktası ve dolayısıyla kimin sigorta yaptırması gerektiği farklılaşır. "Incoterms = sigorta sorumluluğu" eşitlemesi her durumda doğru değildir.
Savaş ve Grev Riskleri (War & Strikes)
Standart Institute Cargo Clauses (ICC) wording'inde savaş, el koyma, müsadere ve grev/ayaklanma riskleri genel olarak istisna tutulmaktadır. Bu riskler ayrı klozlarla teminata alınabilir:
- Institute War Clauses (Cargo): Savaş, iç savaş, devrim, ayaklanma, el koyma/zaptetme/müsadere risklerini belirli coğrafyalarda değerlendirebilir.
- Institute Strikes Clauses (Cargo): Grev, lokavt, kargaşa, sivil itaatsizlik ve terörist eylemlerden kaynaklanan hasarları poliçe şartlarına göre değerlendirebilir.
Yükleme ve Boşaltma Hasarları
Forklift hasarı, vinç operasyonunda düşme, palet devrilmesi, konteyner stuffing/destuffing hasarları kullanılan kloz ve transit başlangıç/bitiş tanımına bağlıdır. ICC (A) kapsamında ani fiziksel hasar olarak değerlendirilebilirken; bu hasarların taşıyıcı veya terminal operatöründen kaynaklandığı durumlarda CMR veya terminal operatör sorumluluğu da ayrıca incelenmelidir.
Hasar Yönetimi — 6 Adım
Hasarı fark et ve belgele
Teslim anında veya mümkün olan en kısa sürede fotoğrafla ve tutanakla tespit et. Teslim belgesine çekinceni not et.
Zararı büyütmeyi önle
Sigortacının subrogasyon hakkını korumak için hasarlı yükü mümkün olduğunca güvenceye al.
Taşıyıcıya protesto / sorumluluk bildirimi
CMR Konvansiyonu veya ilgili mevzuat kapsamında taşıyıcıya zamanında yazılı itiraz ilet. Recovery hakkı bu adıma bağlıdır.
Sigorta şirketi / broker bildirimi
Poliçedeki ihbar sürelerine uy. Neolife tüm bildirim ve koordinasyon sürecini yönetir.
Survey / ekspertiz
Sigortacı surveyor atar. Hasar tespiti, boyutu ve muhtemel nedeni raporlanır.
Tazminat ve recovery
Evraklar tamamlanır, tazminat ödenir. Sigortacı subrogasyon hakkıyla sorumlu tarafa rücu edebilir.
İstenen Tipik Evraklar
Taşıma belgeleri
Bill of Lading / CMR / AWB / Demiryolu konşimentosu
Ticari belgeler
Commercial invoice, packing list, proforma fatura
Hasar tespiti
Hasar fotoğrafları, survey report, ekspertiz tutanağı
Yazışmalar
Taşıyıcı protestosu, teslim tutanağı, teslim çekincesi
Recovery hakkının korunması için taşıyıcıya zamanında bildirim ve yazılı itiraz kritiktir. Bu adımın atlanması sigortacının rücu hakkını kaybetmesine yol açabilir.
Taşıyıcı Sorumluluk Sigortası / CMR
CMR poliçesi yükün kendisini değil, karayolu taşıyıcısının CMR Konvansiyonu ve ilgili hukuki düzenlemeler çerçevesindeki hukuki sorumluluğunu sigortalar. Bu nedenle CMR sorumluluk poliçesi, taşıyıcının hukuken sorumlu olmadığı her emtia zararını otomatik olarak karşılayan bir mal sigortası değildir. Mücbir sebep, ambalaj kusuru veya mal sahibinin hatası gibi durumlarda taşıyıcının CMR sorumluluğu ortadan kalkabilir; bu durumda CMR poliçesi söz konusu zararı teminat altına almaz.
Kapsam başlıkları (poliçeye bağlı olarak)
- Taşınan emtiaya verilen fiziksel zarar — taşıyıcı sorumlu ise
- Tam ve kısmi kayıp
- Teslim gecikmesinden doğabilecek bazı sorumluluklar
- Savunma giderleri
- Ek sorumluluk teminatları — poliçeye göre
CMR Tazminat Limiti
CMR Konvansiyonu, taşıyıcının hukuki sorumluluğunu brüt kilogram başına 8,33 SDR (Özel Çekme Hakkı) ile sınırlandırır. Örneğin 1.000 kg brüt ağırlıklı bir yük için azami sorumluluk limiti 8.330 SDR olmaktadır. Bu limit pek çok yükte malın gerçek ticari değerinin çok altında kalabilir.
- Ağır kusur (gross negligence) veya kasıt: Bu durumlarda taşıyıcı CMR limit savunmasından yararlanamayabilir ve sorumluluk sınırsız hale gelebilir.
- Özel menfaat beyanı (declaration of interest): Taşıma sözleşmesine yazılı özel beyan eklenerek limit artırılabilir; wording'e ve karşı tarafın kabulüne bağlıdır.
- Gecikme tazminatı ayrıca ve sınırlı biçimde düzenlenmiştir (CMR Madde 23/5).
CMR vs Cargo — Senaryo Karşılaştırması
| Senaryo | Cargo Poliçesi | CMR / Taşıyıcı Sorumluluk |
|---|---|---|
| Araç devrildi, mal tamamen hasar gördü | Değerlendirilir (ICC A/B) | Taşıyıcı sorumlu ise; SDR limitiyle |
| Hırsızlık | ICC A'da değerlendirilebilir | Güvenlik prosedürlerine bağlı |
| Sürücü kusuru | Cargo bağımsız değerlendirir | CMR kapsamında taşıyıcı sorumlu |
| Taşıyıcının kusuru yok (mücbir sebep) | Cargo yine değerlendirebilir | CMR'de sorumluluk yok = tazminat yok |
| Yükleme hatası (mal sahibi kaynaklı) | İstisna uygulanabilir | CMR mal sahibi hatasını kapsamaz |
| Ambalaj yetersizliği | Genellikle istisna | CMR kapsamı dışı |
| Gecikme | Genel olarak istisna | Sınırlı kapsam — CMR Art. 23/5 |
| Malın piyasa değeri CMR limitinden yüksek | Gerçek değer üzerinden | CMR limiti aşılamaz (normal koşulda) |
| Mücbir sebep | Wording'e göre | Taşıyıcı sorumluluktan muaf |
| Taşıyıcının ağır kusuru | Cargo bağımsız değerlendirir | CMR limit savunması düşebilir |
Freight Forwarders Liability (FFL)
Freight forwarder sadece taşıma yapan bir şirket değildir. Organizasyon, sözleşme yönetimi, dokümantasyon, taşeron seçimi, depolama koordinasyonu, gümrük operasyonu ve multimodal taşıma nedeniyle birden fazla taşıyıcının kapsamadığı sorumluluklar üstlenebilir. FFL bu geniş operasyonel sorumluluğa göre yapılandırılır ve ne Cargo ne de CMR'yle özdeştir.
FFL Kapsam Alanları (poliçe kapsamına göre değerlendirilir)
Emtia Sorumluluğu (Cargo Liability)
Forwarder'ın sorumlu olduğu taşıma sürecinde oluşan emtia zararı — taşıyıcı CMR'yi üstlenmemişse kritik.
Hata ve İhmal (E&O)
Yanlış bilgi, ihmal, iletişim hatası gibi operasyonel hataların neden olduğu kayıplar.
Sözleşmesel Sorumluluk (Contractual Liability)
Standart hukuki sorumluluktan ötede sözleşmeyle üstlenilen yükümlülükler — poliçe şartlarına (wording) bağlı değerlendirme.
Alt Yüklenici Sorumluluğu (Subcontractor Liability)
Taşeron taşıyıcının yaptığı hasarın forwarder'a yöneltildiği durumlarda kritik kapsam.
Yanlış Teslim / Yetkisiz Teslim
Yanlış kişiye veya hatalı prosedürle yapılan teslimattan doğan sorumluluk.
Dokümantasyon Hataları
Yanlış konşimento bilgisi, gümrük dokümanı hatası, talimatın yanlış aktarılması.
Gecikme Sorumluluğu (Delay Liability)
Gecikme nedeniyle müşterinin uğradığı zarar — poliçe şartlarına ve kapsama bağlı.
Depo İşleticisi Sorumluluğu (Warehousekeeper)
Forwarder depoda mal saklıyorsa: yangın, su, hırsızlık, yanlış sevkiyat sorumluluğu.
Çok Modlu Taşıma Sorumluluğu (Multimodal)
Kara + deniz + hava kombinasyonlarında hasarın hangi ayakta oluştuğu bilinmiyorsa.
Gümrük İşlemleri Sorumluluğu
Gümrük operasyonuna dahil forwarder için yanlış beyan, doküman hatası sorumluluğu.
Savunma Giderleri (Defence Costs)
Taleplere karşı savunma giderleri — hukuki süreç maliyetleri.
Para Cezaları ve Gümrük Yükümlülükleri
Yalnızca poliçe ve ilgili mevzuat izin veriyorsa; regulatory cezalar çoğunlukla sigortalanabilir değildir.
Taşeron Taşıyıcı Riski
Freight forwarder işi kendi aracıyla değil taşeron taşıyıcıyla gerçekleştirdiğinde şu zincir devreye girer:
Forwarder müşterisine karşı sorumludur
Taşeron kullanması forwarder'ı müşterisine karşı olan sözleşmesel yükümlülükten otomatik olarak kurtarmaz.
Taşeronun hatası claim olarak döner
Müşteri hasarı forwarder'a yöneltir. Forwarder taşerona rücu etmek zorunda kalır.
FFL subcontractor liability kritik
Wording'de subcontractor liability açıkça yer alıyorsa bu senaryo teminata alınabilir.
Taşeron seçim prosedürleri önemli
Underwriter, taşeron nitelendirme, sözleşme standartları ve denetim prosedürlerini sorgular.
Hata ve İhmal (E&O) — Operasyonel Hata Örnekleri
- Yanlış teslim adresi bildirimi
- Konşimentoda yanlış emtia bilgisi
- Gümrük dokümanı hatası veya eksikliği
- Müşteri talimatının yanlış anlaşılması veya aktarılması
- Yanlış taşıma modu seçimi
- Soğuk zincir gereksiniminin taşerona iletilmemesi
- Yanlış yükleme rezervasyonu
- Doküman gecikmesinden kaynaklanan hasar
Bu hatalar fiziksel bir cargo zararından farklı bir sorumluluk türü olabilir; ne standart CMR ne de klasik cargo poliçesi bu riskleri tam olarak karşılamaz.
Yanlış Teslim / Yetkisiz Teslim (Misdelivery)
Yük, orijinal teslim dokümanı prosedürü ihlal edilerek yanlış kişiye teslim edildi veya teslim için gerekli belge doğrulaması yapılmadı. Bu risk, klasik CMR veya cargo yapısının kapsamını aşabilir ve özellikle FFL poliçe şartlarında (wording) yanlış teslim (misdelivery) teminatı olarak değerlendirilmelidir.
Sözleşmesel Sorumluluk (Contractual Liability)
Forwarder'ın müşteri sözleşmesinde standart hukuki sorumluluktan ötede yükümlülükler üstlenmesi riski yaratır:
- Sınırsız sorumluluk hükümleri
- Consequential loss / dolaylı zarar indemnity'si
- Gecikme cezaları (liquidated damages)
- Geniş üçüncü şahıs indemnity klozları
Multimodal Operasyon Riski
Kara + deniz + hava + demiryolu kombinasyonlarında forwarder tüm taşıma zincirinin organizasyonundan sorumludur. Temel risk: hasarın hangi taşıma ayağında oluştuğunun bilinmemesi.
- Network liability: Hasar yeri tespit edilemiyorsa en ağır yükümlülük rejimi uygulanabilir.
- Unknown stage loss: Hasarlı ayak bilinmeden hangi konvansiyonun (CMR/Hava Hukuku/Deniz Hukuku) uygulanacağı belirsizleşir.
- Subcontractor chain: Her taşıma modu farklı taşeron kullanıyorsa rücu zinciri karmaşıklaşır.
Depo İşleticisi Sorumluluğu (Warehousekeeper)
Freight forwarder veya lojistik şirketi depolama hizmeti de veriyorsa:
- Depodaki emtianın yangın, su hasarı, hırsızlık, forklift hasarıyla zarar görmesi
- Yanlış sevkiyat veya karıştırma
- Soğuk zincir arızası
Depo işletmenin mal sahibinin cargo poliçesinden ve forwarder'ın FFL poliçesinden farklı bir warehousekeeper liability poliçesi gerektirip gerektirmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
Gümrük İşlemleri Sorumluluğu
Forwarder gümrük operasyonuna dahilse yanlış beyan, doküman hatası, vergi/gümrük yükümlülüğü ve regulatory sorumluluklar gündeme gelebilir. Ancak kamu hukuku kaynaklı cezaların ve gümrük yaptırımlarının sigortalanabilirliği ülke mevzuatına ve poliçe şartlarına bağlıdır; kesin teminat iddiası yapmak doğru değildir.
FFL Limit Yapısı
| Limit Türü | Açıklama |
|---|---|
| Any one occurrence | Tek olaydan doğan azami tazminat |
| Any one claim | Tek talep başına limit |
| Yıllık Toplam Limit (Aggregate Limit) | Dönem boyunca toplam azami tazminat |
| Cargo liability sublimit | Emtia zararına özgü alt limit |
| E&O sublimit | Hata ve ihmal taleplerine alt limit |
| Warehouse sublimit | Depolama sorumluluğuna alt limit |
| Customs sublimit | Gümrük sorumluluğuna alt limit |
| Deductible | Sigortalının üstlendiği muafiyet |
Claims-made vs occurrence bazlı yapı poliçeye göre değişir. Özellikle run-off ve retroactive date konuları FFL yenileme süreçlerinde kritik önem taşır.
Cargo / CMR / FFL — Hangi Durumda Hangi Poliçe?
| Senaryo | Cargo | CMR | FFL | Neden? |
|---|---|---|---|---|
| İthalatçı kendi malını sigortalıyor | ✓ | — | — | Sigortalı menfaat mal sahibiyle örtüşür |
| İhracatçı malını müşteriye gönderiyor | ✓ (koşula göre) | — | — | Incoterms riski taşıyorsa cargo gerekir |
| Kara taşıyıcısı müşterinin yükünü taşıyor | — | ✓ | — | Taşıyıcının CMR sorumluluğu sigortalanır |
| Freight forwarder taşeron kullanıyor | — | — | ✓ | Subcontractor liability FFL kapsamında |
| Yük yanlış adrese teslim edildi | Sınırlı | Sınırlı | ✓ (misdelivery) | Operasyonel hata — FFL en uygun yapı |
| Doküman hatası nedeniyle zarar oluştu | — | — | ✓ (E&O) | Fiziksel hasar değil; operasyonel ihmal |
| Taşıyıcı malı kırdı, kusurlu | ✓ (cargo) | ✓ (CMR) | — | Her iki poliçe farklı taraflar adına işler |
| Taşıyıcının kusuru yok (mücbir sebep) | ✓ (cargo) | CMR kapsamı dışı | — | Cargo taşıyıcı kusurundan bağımsızdır |
| Depoda mal hasar gördü | Transit depo — wording'e bağlı | CMR dışı | ✓ (warehousekeeper) | Forwarder depo işletiyorsa FFL kritik |
| Gümrük işlemi hatası | — | — | ✓ (customs — wording'e bağlı) | Operasyonel sorumluluk; mevzuata bağlı |
| Multimodal taşımada hasar ayağı bilinmiyor | ✓ (cargo) | Sadece kara ayağı | ✓ (network liability) | Cargo ve FFL birlikte değerlendirilmeli |
| Gecikme nedeniyle müşteri zarar iddia ediyor | Genel olarak istisna | Sınırlı — CMR Art.23 | Delay liability — wording'e bağlı | Gecikme riskleri standart kapsamda sınırlı |
| Yük çalındı | ✓ ICC A (genellikle) | Güvenlik prosedürlerine bağlı | — | Cargo birincil; CMR güvenlik koşulları kritik |
| Taşeronun hasarı forwarder'a claim oldu | — | — | ✓ (subcontractor liability) | FFL wording'i bu senaryoya özel yapılandırılır |
Risk Değerlendirmesinde Neler İsteniyor?
Cargo / Emtia Nakliyat için
CMR / Taşıyıcı Sorumluluk için
Freight Forwarders Liability için
Neolife'ın Rolü — Sadece Fiyat Karşılaştırması Değil
Taşıma zincirini analiz eder
İthalat, ihracat, yurtiçi, multimodal — tüm lojistik süreç haritalanır.
Cargo vs liability riskini ayırır
Hangi riskin hangi poliçeyle yönetilmesi gerektiği belirsizleşmesin.
Incoterms ve sözleşme yapısını inceler
Risk transferi, sigorta yükümlülüğü ve boşluk analizi yapılır.
Maximum exposure hesaplar
En yüksek tek sevkiyat değeri, yıllık toplam exposure ve CMR limit boşluğu hesaplanır.
CMR / FFL poliçe şartlarını (wording) karşılaştırır
Alt limit (sublimit) yapısı, muafiyet (deductible) ve istisnaları teklifler arasında karşılaştırır.
Taşeron riskini değerlendirir
Subcontractor liability kapsamı ve taşeron nitelendirme prosedürleri incelenir.
Hasar / recovery sürecini koordine eder
Survey atama, taşıyıcı bildirimleri, evrak yönetimi ve rücu takibi yönetilir.
Doğru yapıyı kurar
Doğru çözüm, her lojistik riskini tek poliçeye sıkıştırmak değil; emtia, taşıyıcı ve forwarder sorumluluğunu doğru poliçe yapısına ayırmaktır.
İlgili hizmet sayfalarımız
Nakliyat Sigortası — SSS
1. Nakliyat sigortası nedir?
Nakliyat sigortası, taşınan emtianın fiziksel zarar ve kayıplarını kapsayan emtia sigortası (Cargo) ile taşıyıcı veya freight forwarder'ın hukuki sorumluluğunu kapsayan sorumluluk sigortalarını (CMR, FFL) içeren geniş bir sigorta ailesidir. Bu iki yapı birbirinin alternatifi değil; farklı riskleri yöneten tamamlayıcı çözümlerdir.
2. Emtia nakliyat sigortası ile CMR sigortası arasındaki fark nedir?
Emtia sigortasında sigortalanan menfaat yükün kendisidir; sigortalı mal sahibidir. CMR sigortasında ise taşıyıcının CMR Konvansiyonu kapsamındaki hukuki sorumluluğu sigortalanır; sigortalı taşıyıcıdır. Taşıyıcı kusurlu değilse CMR poliçesi mal zararını karşılama zorunluluğu taşımaz. İki poliçe farklı taraflarca ayrı ayrı yaptırılır.
3. Freight Forwarders Liability (FFL) nedir?
FFL, freight forwarder'ın organizasyon, dokümantasyon, taşeron yönetimi, depolama ve diğer lojistik faaliyetlerinden doğan sorumlulukları için tasarlanmış özel sorumluluk sigortasıdır. E&O, misdelivery, subcontractor liability, multimodal sorumluluk ve warehousekeeper kapsamı gibi Cargo/CMR'nin kapsamadığı riskleri poliçe şartlarına göre değerlendirebilir.
4. CMR poliçesi yükün tamamını karşılar mı?
Hayır. CMR sorumluluk poliçesi, taşıyıcının hukuken sorumlu olmadığı her emtia zararını otomatik olarak karşılayan bir mal sigortası değildir. CMR Konvansiyonu kapsamında azami sorumluluk kural olarak brüt kilogram başına 8,33 SDR ile sınırlıdır; bu limit malın gerçek ticari değerinin çok altında kalabilir. Mücbir sebep veya ambalaj kusuru gibi hallerde taşıyıcının sorumluluğu ortadan kalkabilir; bu durumda CMR poliçesi emtia zararını teminat altına almaz. Ağır kusur durumunda ise SDR limit savunması işlevsiz hale gelebilir.
5. Taşeron taşıyıcı kullanırsam sorumluluk kimde olur?
Freight forwarder, işi taşeron taşıyıcıyla gerçekleştirse bile müşterisine karşı sorumlu olmaya devam edebilir. Taşeronun yaptığı hata forwarder'a yöneltilen bir talep olarak dönebilir. FFL wording'indeki subcontractor liability kapsamı bu açıdan kritiktir.
6. Freight forwarder'ın yaptığı doküman hatası sigortalanabilir mi?
FFL poliçelerindeki E&O (Errors & Omissions) kapsamı, operasyonel hataları poliçe şartlarına bağlı olarak değerlendirebilir. Ancak her hata otomatik teminatlı değildir; kasıt, ağır ihmal ve dışlanan faaliyetler istisna kapsamında olabilir.
7. ICC A, B ve C arasındaki fark nedir?
ICC (A) geniş yapılı "all risks" klozudur; poliçedeki istisnalar dışındaki ani fiziksel hasarları kapsar. ICC (B) belirlenmiş riskleri içerir; daha dar kapsamlıdır. ICC (C) en dar yapıdır; yalnızca temel taşıma risklerini (yangın, patlama, çarpışma, karaya oturma) kapsar. Hırsızlık ICC A'da değerlendirilebilirken B ve C'de otomatik dahil değildir.
8. Depodan depoya teminat ne demektir?
Warehouse-to-warehouse, yükün satıcı deposundan çıkışından alıcı deposuna girişine kadar olan süreci kapsayan yapıdır. Ancak geçici depolama süresi sınırlamaları, transit termination koşulları ve varış sonrası bekleme poliçe şartlarına bağlıdır; otomatik ve sınırsız değildir.
9. CIF ve CIP satışlarda sigortayı kim yaptırır?
Incoterms® 2020'de önemli bir ayrım var: CIF'te satıcının sağlaması gereken varsayılan asgari kapsam ICC (C)'dir; bu en dar kapsam yapısıdır ve alıcının gerçek ihtiyacını karşılamayabilir. CIP'te ise 2020 revizyonuyla asgari kapsam ICC (A) veya benzeri yüksek seviyeli kapsama yükseltilmiştir. Her iki durumda da risk transferi, sigorta yükümlülüğü ve mülkiyet transferi birbirinden farklı hukuki kavramlardır; taraflar kendi ihtiyaçlarına göre daha geniş kapsam kararlaştırabilir.
10. Yükleme ve boşaltma hasarı nakliyat sigortasına dahil midir?
Kullanılan kloz ve transit başlangıç/bitiş tanımına bağlıdır. ICC (A) kapsamında yükleme/boşaltma sırasındaki ani fiziksel hasarlar genel olarak değerlendirilebilir. Taşıyıcı veya terminal operatöründen kaynaklanıyorsa CMR veya terminal sorumluluğu da ayrıca incelenmelidir.
11. Savaş ve grev riskleri standart nakliyat poliçesinde var mı?
Hayır. Standart ICC wording'inde savaş, el koyma ve grev/ayaklanma riskleri genel olarak istisna tutulur. Institute War Clauses ve Institute Strikes Clauses klozlarıyla ayrıca teminata alınabilir.
12. Open cover / abonman poliçe nedir?
Sürekli ithalat/ihracat yapan şirketler için her sevkiyatı ayrı ayrı sigortalama zorunluluğunu kaldıran çerçeve poliçedir. Belirlenen parametreler dahilinde sevkiyatlar periyodik olarak beyan edilir. Tüm sevkiyatların beyan yapılmadan otomatik kapsanacağı varsayılmamalıdır.
13. Yük yanlış kişiye teslim edilirse hangi poliçe devreye girer?
Misdelivery riski özellikle FFL wording'inde değerlendirilir. Cargo poliçesi fiziksel zararı, CMR taşıyıcının hukuki sorumluluğunu kapsar; operasyonel yanlış teslim riski ise FFL'de ayrıca yapılandırılmalıdır.
14. FFL ile CMR aynı şey midir?
Hayır. CMR karayolu taşıyıcısının konvansiyon kapsamındaki sorumluluğunu sigortalar; sigortalı taşıyıcıdır. FFL freight forwarder'ın geniş lojistik sorumluluğunu kapsar; sigortalı forwarder'dır. Faaliyet alanları ve kapsam yapıları temelden farklıdır.
15. Freight forwarder taşeronun verdiği zarardan sorumlu olabilir mi?
Evet, mümkündür. Forwarder müşterisine karşı sözleşmesel yükümlülük üstlenmişse taşeronun hatası forwarder'a yöneltilebilir. FFL'deki subcontractor liability kapsamı bu durumu değerlendirebilir. Taşeron kullanımı forwarder'ı otomatik sorumluluktan kurtarmaz.
16. Hasarda survey neden gerekir?
Survey raporu tazminat sürecinde temel kanıt belgesidir. Hasarın tespiti, boyutu ve olası nedeni belgelenir. Aynı zamanda taşıyıcıya zamanında yapılan itiraz ve tutanaklar sigortacının rücu hakkını korur; bu adım atlanırsa recovery hakkı zayıflayabilir.