H&M Poliçesi — Kapsam ve Dışlamalar
Tekne ve Makine (Hull & Machinery — H&M) sigortası, gemi sahibinin gemisinde meydana gelen fiziksel zarar ve kayıpları, kurtarma masraflarını ve çarpışma sorumluluğunun bir bölümünü kapsar. Standart H&M poliçesi, ticari kargo (emtia nakliyat) sigortasından tamamen farklı bir yapıya sahiptir.
Deniz tehlikeleri (Perils of the seas)
Fırtına, karaya oturma, batma, çarpışma ve geminin deniz koşullarından kaynaklanan ani fiziksel hasarları.
Yangın ve patlama
Makine dairesi, yakıt sistemi veya elektrik arızasından kaynaklanabilen yangın ve patlama riskleri.
Hırsızlık (kaba kuvvetle)
Gemi teçhizatının zorla çalınması; standart wording'e ve poliçe şartlarına göre değerlendirilebilir.
Kurtarma masrafları
Gemiyi kurtarmak için yapılan makul kurtarma giderleri — sue and labour dahil.
Çarpışma sorumluluğu (3/4 RDC)
Sigortalı geminin başka bir gemiyle çarpışması sonucu karşı tarafa verilen hasarın dörtte üçü.
Genel avarya (General Average)
Ortak deniz tehlikesini bertaraf etmek amacıyla yapılan fedakârlık ve masrafların orantılı paylaşımı.
Standart Dışlamalar
- Savaş ve el koyma riskleri — Ayrı Institute War Clauses gerekir
- Grev ve sivil kargaşa — Institute Strikes Clauses ile teminata alınabilir
- Nükleer tehlikeler
- Aşınma, yıpranma ve bakım ihmali — rutin bakım sorumluluğu gemi sahibine aittir
- İnşa veya tadilat riski — Shipbuilders' Risks poliçesi gerekir
Total Loss — Actual ve Constructive
Actual Total Loss (ATL): Gemi fiziksel olarak tamamen yok olmuş, kurtarılması imkânsız veya fiilen terk edilmiştir.
Constructive Total Loss (CTL): Gemi fiziksel olarak var olsa da, hasarın giderilmesi veya kurtarma maliyeti, uygulanabilir hulls klozu ve uygulanabilir hukuka göre belirlenen referans değeri aşıyorsa ekonomik toplam kayıp ilan edilebilir. CTL durumunda gemi sigortacıya terk edilerek (abandonment) tam tazminat talep edilir. Terk prosedürü poliçe şartlarına uygun yapılmazsa hak kaybı oluşabilir. Terk bildiriminin şekli ve zamanlaması hulls klozu ile uygulanabilir hukuka göre farklılık gösterir.
Sue and Labour
Gemi sahibinin ve temsilcilerinin hasarı azaltmak veya kurtarmayı sağlamak amacıyla yaptığı makul ve gerçek masraflar, H&M poliçesinin ayrı bir unsuru olan sue and labour klozu kapsamında tazmin edilebilir. Bu masraflar ana tazminata ek olarak değerlendirilir.
Prim Faktörleri ve Risk Değerlendirmesi
| Faktör | Etkisi |
|---|---|
| Gemi yaşı ve değeri | Eski gemiler daha yüksek prim, değerleme yöntemi kritik (agreed value vs market value) |
| Gemi tipi ve tonajı | Kuru yük, tanker, konteyner gemisi gibi tip farklı risk profili oluşturur |
| Sınıflandırma (Classification) | Lloyd's Register, DNV, BV gibi tanınan class'lar prim avantajı sağlar |
| Sefer bölgesi (Trading Warranties) | Sefer bölgesi ve coğrafi sınırlar; kısıtlı bölgeler daha düşük prim |
| Mürettebat deneyimi | Kaptan ve personelin deneyimi ile geçmiş kazaları underwriter için kritiktir |
| Hasar sicili (Loss History) | Son 3-5 yıl hasar geçmişi prim belirlenmesinde belirleyici role sahiptir |
P&I ile Birlikte Değerlendirme
H&M ve P&I (Protection & Indemnity) birbirini tamamlayan iki temel deniz sigortasıdır. H&M geminin fiziksel değerini; P&I ise üçüncü şahıslara verilen zararı, can kayıplarını, kirlilik sorumluluğunu ve kargo sorumluluğunu kapsar. Çarpışma durumunda ise:
- H&M poliçesi çarpışma hasarının 3/4'ünü karşılar (Running Down Clause — bu oran ITC Hulls / Institute Time Clauses Hulls klozuna veya eşdeğer poliçe wording'ine dayanır; kesin oran poliçe şartlarına göre değişebilir)
- P&I poliçesi kalan 1/4'ü ve kargo, can, kirlilik gibi diğer sorumlulukları karşılar
Neolife, H&M ve P&I kapsamlarını birlikte analiz ederek olası kapsam boşluklarını ve örtüşmeleri tespit eder.