Skip to main content
CAR / EAR — İnşaat ve Montaj Sigortası

Proje Sigortasında
İki Farklı Çatı:
CAR ve EAR

İnşaat Tüm Riskler Sigortası (CAR — Contractors' All Risks) ve Montaj Tüm Riskler Sigortası (EAR — Erection All Risks) benzer görünse de farklı proje tiplerini ve farklı teknik riskleri kapsar. Proje başlamadan doğru poliçe yapısını kurmak, hasar anında tazminat hakkınızı korur.

İnşaat Tüm Riskler

CAR — Contractors' All Risks

Ağırlıklı olarak sivil ve yapısal inşaat projelerine yönelik.

  • Bina, konut, AVM, ofis kompleksi
  • Köprü, viyadük, tünel, baraj
  • Yol, otoyol, demiryolu altyapısı
  • Liman, iskele, su isale hattı
Montaj Tüm Riskler

EAR — Erection All Risks

Makine, tesis ve elektro-mekanik sistemlerin kurulumuna yönelik.

  • Endüstriyel tesis, fabrika, rafinery
  • Güç santrali, türbin, kompresör
  • Çelik konstrüksiyon, storage tank
  • HVAC, boru hattı, elektrik altyapısı
SEDDK Ruhsatlı Sigorta Brokeri SBD Üyesi CAR / EAR / DSU proje sigortası tasarımı Reasürans erişimi — büyük proje kapasitesi

CAR mı, EAR mı? İlk sorulacak soru budur

Proje tipi, sigorta türünün seçimini belirler. Karma EPC projelerinde CAR veya EAR seçimi için tek ve kesin bir kural bulunmaz. Projenin ağırlıklı faaliyetleri, sigortalanacak kıymetler, iş aşamaları ve sigortacının teknik değerlendirmesi birlikte dikkate alınır. Teminat sınırları poliçede açıkça tanımlanmalıdır.

EAR için ayrı sayfa: Montaj Sigortası (EAR) — Montaj Genel Şartlarına göre teminat başlangıcı, tecrübe devresi ve kusurlu parça ayrımı.

Proje / Faaliyet TürüCAREARNot
Konut / ticari bina inşaatıCAR—Standart CAR kapsamı
Köprü, viyadük, tünel, barajCAR—Altyapı inşaatı
Yol, otoyol, demiryoluCAR—Altyapı inşaatı
Endüstriyel tesis, fabrika—EARAğırlıklı makine montajı
Güç santrali, türbin kurulumu—EARElektro-mekanik ağırlıklı
Çelik konstrüksiyon / storage tank—EARMetal montaj
Boru hattı (onshore pipeline)Projeye bağlıProjeye bağlıİnşaat / montaj ağırlığına göre
EPC — karma inşaat + montajProjeye bağlıProjeye bağlıTek ve kesin kural yok; ağırlıklı faaliyet ve sigortacı değerlendirmesi
HVAC / elektrik altyapısı (tali iş)CAR alt kapsamı—Bina inşaatının parçasıysa CAR
Yenilenebilir enerji (rüzgar, güneş)Projeye bağlıProjeye bağlıProjeye göre CAR, EAR veya birlikte yapılandırılmış teminat; baskın faaliyet, sigortalı kıymetler ve test/devreye alma aşaması dikkate alınır

Karma proje risk: İnşaat ve montaj faaliyetlerinin birlikte yürütüldüğü projelerde hangi poliçenin (CAR / EAR) geçerli olacağı ve kapsam sınırlarının proje başlamadan netleştirilmesi zorunludur. Hasar anındaki tartışmalar tazminat sürecini ciddi ölçüde uzatır.

"All Risks" her şeyi kapsar mı?

All Risks (Tüm Riskler) ifadesi, kapsıyor olduğu risk tiplerinin önceden liste halinde sayılmasına gerek olmadığını anlatır. Hasarın ani ve beklenmedik bir olaydan kaynaklandığı kabul edilir; sigortalının hasarın nedenini önceden ispat etme yükümlülüğü yoktur (named perils poliçesinin aksine). Bu geniş ispat kolaylığı, "All Risks" ifadesinin değerini açıklar.

Ancak bu, kapsamın sınırsız olduğu anlamına gelmez. Standart istisnalar, alt limitler (sublimitler) ve muafiyetler (deductible'lar) poliçeyi şekillendirir.

All Risks kapsamında ne girer, ne girmez?

Tipik kapsam dahili

  • Yangın, patlama
  • Fırtına, sel, su baskını (sublimit)
  • Deprem (sublimit)
  • Yıldırım düşmesi
  • Çalışan hatası, dikkatsizlik
  • Üçüncü şahıs eylemi (vandalizm)
  • Hırsızlık (şartlara bağlı)
  • Çöküntü, temel hareketi (şartlara bağlı)
  • Test (tecrübe) devresi hasarı (Montaj GŞ m.4: poliçede aksi belirtilmedikçe dört haftaya kadar dâhil; kullanılmış makine ve tesislerde verilmez; aşan süre ek sözleşmeyle)

Standart istisnalar

  • Olağan aşınma-yıpranma
  • Kasıtlı hasar veya ihmal
  • Savaş, iç savaş, isyan
  • Nükleer risk
  • Plan/proje/hesap hatasından doğan fiziksel hasar (İnşaat GŞ A.4/h); kusurlu malzeme ve işçilik (kusurlu parça dışında kalan diğer sağlam kıymetlerdeki hasar teminatta: A.4/ı; Montaj GŞ m.3/d)
  • Deductible altında kalan hasarlar
  • Kontrat kapsamındaki gecikme cezaları (LD/delay — DSU ayrı)
  • İşletme hasarı (bakım dönemindeki kullanıma bağlı)
  • Mesleki ihmal / PI (ayrı poliçe)

CAR / EAR poliçesinin teminat yapısı

Standart bir CAR / EAR poliçesi, işin kendisine ilişkin maddi hasar teminatı ile üçüncü şahıs mali sorumluluk ve diğer ek teminatlardan oluşur. Türkiye'deki İnşaat Sigortası Genel Şartları (Bütün Riskler) ve Montaj Sigortaları Genel Şartları "Bölüm I / Bölüm II" biçiminde bir numaralandırma kullanmaz; üçüncü şahıs mali sorumluluğu, iş makineleri ve ekipman, bakım devresi gibi hâller ek sözleşmeyle teminata dahil edilir. Poliçelerde kullanılan wording'e bağlı olarak "Section I / II" gibi numaralandırmalar görülebilir; kapsamın belirleyicisi poliçe metnidir. Her teminatın ayrı sigorta bedeli, deductible ve limiti poliçede belirlenir.

Maddi Hasar — işin kendisi Temel teminat
  • İnşaat / montaj işinin kendisi
  • Sigorta bedeli: sözleşme bedeli (KDV + eskalasyon dahil)
  • Geçici işler (temporary works)
  • Şantiye tesisleri ve ekipman (şartlara bağlı)
  • Mevcut yapılar (existing structures — ek teminat)
  • Enkaz kaldırma masrafları
  • Bakım devresi (DLP) kapsamı — ek sözleşmeyle (İnşaat GŞ A.3/f)
Üçüncü Şahıs Mali Sorumluluk (TPL) Ek sözleşmeyle
  • Üçüncü şahıslara verilen bedensel zarar
  • Üçüncü şahıslara ait mülke verilen hasar
  • Şantiye çevresindeki komşu mülk zararı
  • Savunma masrafları
  • İşveren ve yüklenicinin sorumluluğu
  • Mevcut yapılara hasar (limit ayrımı gerekir)
  • Alt yüklenicilerin eylemleri (şartlara bağlı)
Opsiyonel — CPE / CPM Opsiyonel
  • Contractors' Plant & Equipment / Machinery
  • Şantiyede kullanılan iş makineleri
  • Vinç, ekskavatör, jeneratör, vb.
  • Sigorta bedeli: ikame değeri veya piyasa değeri
  • Kira kayıpları şartlara bağlı dahil
Opsiyonel — DSU / ALOP Opsiyonel
  • Delay in Start-Up / Advanced Loss of Profit
  • Maddi hasara bağlı proje gecikmesi gelir kaybı
  • Faiz yükü, kira kaybı, satış kaybı
  • CAR/EAR'daki maddi hasar tetikleyici şarttır
  • Bağımsız olarak aktive edilemez
  • Maksimum Tazminat Dönemi (Indemnity Period)

Türk Genel Şartlarına göre kapsam, süre ve teminat dışı hâller

SEDDK'nın internet sitesinde yer alan İnşaat Sigortası Genel Şartları (Bütün Riskler) ve Montaj Sigortaları Genel Şartları, poliçenin temel çerçevesini belirler; özel şartlar ve klozlar bu çerçevenin üzerine kurulur. İnşaat Genel Şartlarının temel hükümleri şunlardır:

  • Kapsam (A.1): Teminat müddeti içinde inşaat sahasında bulunan değerlerin, poliçedeki istisnalar dışında kalan, önceden bilinmeyen ve ani bir sebeple ziya veya hasara uğraması.
  • Sigorta bedeli (A.2): Proje bitiminde ulaşılacak nihai proje değerine eşit olması esastır; ihale konusu işlerde her yıl cari yıl fiyatlarıyla güncellenen sözleşme bedelinden aşağı olamaz. Bedeldeki artış, sigorta ettiren tarafından öğrenildiğinde en geç 5 gün içinde ve hasardan önce sigortacıya yazılı bildirilir.
  • Ek sözleşmeyle kapsama alınabilenler (A.3): İş makineleri ve ekipman, geçici barakalar ve şantiye tesisleri, enkaz kaldırma, üçüncü şahıs hukuki sorumluluğu, grev ve kargaşa, bakım devresi gibi hâller ile seri vasıtalarla nakliye ve fazla çalışma masrafları teminata ancak ek sözleşmeyle ve poliçede belirtilen limitlerle dahil edilebilir.
  • Seri vasıtalarla nakliye ve fazla çalışma masrafları (A.3/ç): Yalnızca teminat kapsamına giren bir ziya veya hasarın gerektirdiği masraflar için ve ek sözleşmenin şartlarına bağlı olarak geçerlidir; kapsam dışı bir hasar bu masrafları doğurmaz. Genel Şartlarda uçakla yapılan nakliye açıkça hariç tutulmuştur ("uçak dışında kalan seri vasıtalar"); uçakla taşıma masrafı bu başlık altında teminat sayılmaz.
  • Teminat dışı hâller (A.4'ten seçmeler): Aşınma, yıpranma, paslanma ve çürüme; envanter açıkları; tamamlanan veya işverene teslim edilen kısımlarda oluşan hasarlar (bakım devresi teminatı varsa ilgili kloz saklı); plan, proje veya hesap hatasından doğan fiziksel hasarlar; sigortalının kastı ve sözleşmede öngörülmüşse ağır kusuru; inşaatın gecikmesinden veya durmasından doğan kâr kaybı gibi netice zararları.
  • Süre (A.5): Teminat, sigortalı değerlerin inşaat sahasına boşaltıldığı andan (inşaat sahasına boşaltılan malzeme için nakliyat sigortası varsa, onun teminatının bitiminden) poliçedeki bitiş tarihine kadar sürer. İşin bir kısmı işverene teslim edilir veya kullanıma başlanırsa ilgili kısım için teminat sona erer; poliçede bakım devresi varsa o başlar. İnşaata kesintisiz olarak bir aydan fazla süreyle ara verilirse, sigortalının yazılı ihbarı üzerine teminat durur.

Bu özet, Genel Şartların tam metni değildir. Plan/proje hatası istisnası ve gecikme kaynaklı kâr kaybı, aşağıda anlatılan LEG/DE klozları ve DSU/ALOP ile ayrıca düzenlenir.

LEG / DE klozları ve Genel Şartlardaki kusur istisnaları

Kusurlu tasarım, malzeme veya hatalı işçilikten doğan hasarda tazminatın kapsamını önce Genel Şartlar, ardından poliçedeki klozlar belirler. Türk Genel Şartlarındaki ilgili hükümler:

  • İnşaat GŞ (A.4/h): Plan, proje veya hesap hatasından dolayı sigortalı mallarda meydana gelecek fiziksel ziya ve hasarlar teminat dışıdır.
  • İnşaat GŞ (A.4/ı): Malzemenin bozukluğundan, ayıbından veya kusurlu işçilik neticesinde olan hasarlar teminat dışıdır; ancak bu sebeplerle bozuk olmayan veya ayıpsız malzemelerle ve hatasız işçilikle doğru inşa edilmiş sigortalı diğer kıymetlerde meydana gelecek hasarlar teminata dâhildir.
  • Montaj GŞ (m.3/d): Monte edilecek kıymetlerin kendi bünyelerinde mevcut konstrüksiyon, döküm, malzeme, hesap, atölye ve montaj hataları teminat dışıdır; bu istisna yalnızca kusurlu parça ve kısımların tamir ve ikame masraflarına aittir ve sigortalı diğer kıymetlerde bu sebeplerle meydana gelen ziya ve hasarlara şamil değildir.

LEG (London Engineering Group) ve DE (Defects Exclusion) klozları, uluslararası uygulamada kusur istisnasını farklı biçimlerde düzenleyen kloz aileleridir. Kloz numaraları, sürümleri ve metinleri sigortacıya ve poliçeye göre değişir; bu sayfa kloz metni vermez ve klozların kapsam sıralamasını doğrulanmış olarak sunmaz. Hangi klozun uygulandığı poliçe ve eklerinden okunmalıdır.

Kontrol noktası: Sözleşmede talep edilen kusur istisnası klozu ile poliçede uygulananın örtüştüğü, özellikle EPC ve tasarım-yapım modellerinde, proje başlamadan kontrol edilmelidir. CAR/EAR poliçesinin tasarım hatasından doğan fiziksel hasara ilişkin hükümleri ile profesyonel sorumluluk (PI) sigortasının mesleki ihmal teminatı birbirinin yerine geçmez.

Mevcut yapılar ve çevre hasarı

CAR/EAR poliçesi, sigorta konusu projeyi kapsar. Şantiye çevresinde bulunan ve projeye dahil olmayan mevcut yapılar (varolan bina, fabrika, köprü, altyapı) standart kapsama otomatik dahil değildir.

  • Existing structures teminatı: Mevcut yapıların maddi hasar teminatı kapsamına dahil edilmesi için ek teminat alınması gerekir. Sigorta bedeli bu yapıların ikame değerine göre belirlenir.
  • Üçüncü şahıs mali sorumluluk: Mevcut yapı komşuya aitse ve şantiye faaliyeti nedeniyle hasar görürse üçüncü şahıs mali sorumluluk (TPL) teminatı devreye girebilir; ancak limitin projeyle orantılı belirlenmesi şarttır.
  • Risk: Mevcut bir fabrika içinde genişleme inşaatı yapılıyor ve şantiye hasarı mevcut üretim ekipmanına yayılıyorsa kapsam ayrımı kritik önem taşır.

Kritik kontrol: Sözleşmede mevcut yapıların sigortalanması işveren tarafından talep ediliyor mu? Bu yükümlülük poliçeye yansıtılmadan inşaata başlanması hem işverenle hem sigortacıyla ciddi sorun yaratır.

Bakım Devresi (DLP), Test ve Devreye Alma

Bakım Devresi (DLP — Defects Liability Period)

Bakım devresi teminatı, İnşaat Sigortası Genel Şartları (Bütün Riskler) Bakım Devresi Klozuna göre inşaatın tamamlanması veya geçici kabulün yapılması, işverene teslim edilmesi ya da işveren tarafından kullanılması ile başlar ve işverenin kesin kabulüyle sona erer. Teminat, Genel Şartların A.3/f maddesi uyarınca ek sözleşme ile sağlanır; süresi sözleşmeye ve poliçeye göre belirlenir.

  • Kapsanan (kloz I): (a) Müteahhidin sözleşme yükümlülükleri kapsamında eksik ve kusurların giderilmesi amacıyla yaptığı çalışmalar sırasında sigortalı kıymetlere verdiği zararlar; (b) bakım devresi esnasında ortaya çıkan ve inşaat devresinde müteahhidin sorumlu olduğu bir nedene dayanan ziya ve hasarlar.
  • Teminat dışı (kloz III): Bakım faaliyetinden kaynaklanmayan yangın, infilak, dahili su, duman, kar ağırlığı ve taşıt çarpması; her türlü doğal afet; grev, lokavt ve halk hareketleri; terör eylemleri; sigortalı kıymetler dışındaki mevcut bina ve tesislere gelen zarar; hırsızlık ve hırsızlığa teşebbüs.
  • Olağan aşınma ve yıpranma Genel Şartlarda ayrıca teminat dışıdır (A.4/a).
  • Bakım devresi teminatı otomatik değildir: İnşaat GŞ A.3/f uyarınca ek sözleşmeyle, Bakım Devresi Klozu veya poliçedeki düzenlemeyle sağlanır. Teminat poliçede temin edilmişse, İnşaat GŞ ve Kloz uyarınca poliçede yazılı bakım devresi süresi ne olursa olsun inşaatın tamamlanması, geçici kabul veya fiilen kullanıma alınma ile başlar; bu tarihin poliçe tarihleriyle örtüşmemesi kapsam boşluğuna yol açabilir.
  • EAR için not: Montaj Sigortaları Genel Şartlarında bakım devresi hükmü bulunmaz ve işverene teslim edilen veya kullanılan kısımlardaki hasarlar teminat dışıdır (m.3/i); montaj poliçesinde bakım devresi varsa poliçe özel şartlarına dayanır.

Test ve Devreye Alma (tecrübe devresi)

Montaj Sigortaları Genel Şartları (m.2/f, m.4) test dönemini tecrübe devresi olarak düzenler. Aşağıdaki hükümler Montaj Genel Şartlarına dayanır; poliçe özel şartları ve klozlar farklı olabilir.

  • Dört hafta dâhil: Poliçede aksi belirtilmedikçe teminat süresine dört haftalık tecrübe devresi dâhildir (m.4).
  • Kullanılmış makine: Kullanılmış makine ve tesislerin montajı sigortaya konu ise bu makine ve tesisler için tecrübe devresi teminatı verilemez (m.4).
  • 8 gün önceden bildirim: Sigortalı, tesisin tümünün veya herhangi bir kısmının tecrübe çalışmasına başlama tarihlerini en az 8 gün önceden sigortacıya yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür (m.4).
  • Dört haftayı aşan süre: Dört haftayı geçen tecrübe devresinde meydana gelen ziya ve hasarlar aksine sözleşme yoksa teminat dışıdır (m.2/f); teminat ancak ek prim ve yetkili Tarife Komitesince belirlenecek şartlarla uzatılabilir (m.4).
  • Genel Şartlarda soğuk veya sıcak test ayrımı bulunmaz; test planı ile başlangıç ve bitiş tarihleri poliçede açıkça tanımlanmalıdır.

Deprem, Sel ve Doğal Afet Alt Limitleri (Sublimitleri)

Deprem ve sel gibi katastrofik doğal afetler, All Risks kapsamında yer almakla birlikte genellikle alt limite (sublimit) tabidir. Bu alt limit poliçe toplam sigorta bedelinin çok altında olabilir.

Risk / OlayKapsamda mı?Tipik YapıNot
Deprem Evet (alt limit) Ayrı alt limit (sublimit) veya muafiyet Yüksek sismik bölgede alt limit düşük olabilir
Sel / su baskını Evet (alt limit) Ayrı alt limit (sublimit) veya muafiyet Taşkın risk bölgelerinde yüksek muafiyet (deductible)
Fırtına / kasırga Evet Genel muafiyet dahil Kıyı veya açık şantiyede yüksek risk
Toprak kayması / çığ Koşullu Jeoteknik risk değerlendirme Bazı coğrafyalarda dışlanabilir
Heyelan / zemin oturması Koşullu Projeye ve zemin etüdüne bağlı Poliçe şartları (wording) netleştirilmeli

Türkiye'de deprem alt limiti: Türkiye'nin büyük bölümü yüksek sismik risk bölgesinde yer alır. Projenin bulunduğu bölgenin deprem risk zonu, alt limit (sublimit) tutarını ve muafiyet (deductible) oranını doğrudan etkiler. Proje toplam bedelinin önemli bir kısmını oluşturan büyük inşaatlarda deprem alt limitinin yeterli olup olmadığı mutlaka test edilmelidir.

Muafiyet (Deductible) Yapısı

CAR/EAR poliçelerinde her hasar olayı için ayrı bir muafiyet uygulanır. Muafiyetler (deductible'lar) risk türüne ve hasar nedenine göre farklılaşır.

Hasar Türü / TeminatTipik Deductible YapısıNot
Maddi hasar — Genel maddi hasar Sabit tutar veya sözleşme bedelinin yüzdesi Proje büyüklüğüne göre ölçeklenir
Maddi hasar — Deprem hasarı Yüksek — ayrı deductible Sismik zone'a göre belirlenir
Maddi hasar — Sel/su baskını Yüksek — ayrı deductible Taşkın riski değerlendirmeye bağlı
Maddi hasar — Kusurlu Tasarım/Malzeme (LEG) Poliçe özel şartlarına ve klozlara bağlı muafiyet (deductible) Poliçedeki kusur istisnası klozuna bağlıdır
Maddi hasar — Test ve Devreye Alma Poliçe özel şartlarına bağlı muafiyet (deductible) Tecrübe devresi poliçede tanımlanır
Üçüncü şahıs mali sorumluluk (TPL) Sabit tutar (daha düşük) Bedensel zararda farklı uygulanabilir
CPE / CPM — İş makineleri Makine başına sabit tutar Her ekipman için ayrı uygulanır
DSU / ALOP Bekleme süresi (waiting period — gün) Bekleme süresi poliçede tanımlanır

Muafiyet (Deductible) ve proje nakit akışı: Büyük inşaat projelerinde her hasar için karşılanacak muafiyet tutarı nakit akışını doğrudan etkiler. Proje finansmanı yapılarında banka veya kredi kuruluşu, muafiyet tutarının bir garanti hesabında bloke tutulmasını şart koşabilir.

Projenin Gecikmesi Sonucu Kâr Kaybı (DSU/ALOP): Gecikme Gelir Kaybı Sigortası

CAR/EAR poliçesinin tamamlayıcısı olan Gecikme Sonucu Kâr Kaybı Sigortası (DSU — Delay in Start-Up) veya İleri Kâr Kaybı Sigortası (ALOP — Advanced Loss of Profit), sigortalı bir maddi hasar olayının projenin planlanan devreye giriş tarihini geciktirmesi halinde doğan gelir kaybını güvence altına alır. Proje ekipmanının taşınması sırasındaki sigortalı hasardan kaynaklanan gecikme ise ayrı bir yapıdır; bkz. Marine DSU Sigortası.

Tetikleyici

CAR/EAR Kapsamındaki Maddi Hasar

DSU/ALOP, tek başına devreye girmez. Önce CAR/EAR poliçesinde tazmin edilebilir bir maddi hasar olayı gerçekleşmeli ve bu olayın gecikmeye neden olduğu kanıtlanmalıdır.

Gecikme

Planlanan Devreye Giriş Tarihinin Gecikmesi

Hasarın onarımı projenin devreye giriş tarihini erteliyor. Bekleme süresi (waiting period) geçtikten sonra her gün / hafta için gelir kaybı hesaplanır.

Tazminat

Gelir Kaybı Tazminatı

Satış kaybı, kira geliri kaybı, finansman faizi, işletme sabit giderleri. Maksimum Tazminat Dönemi (Indemnity Period) poliçede belirlenir.

DSU/ALOP'un Sigorta Bedeli (Sum Insured) Hesabı

DSU/ALOP Sigorta Bedeli (Sum Insured), projenin devreye girmesiyle elde edilmesi beklenen aylık / yıllık gelir üzerinden ve belirlenen maksimum Tazminat Dönemi (Indemnity Period) ile çarpılarak hesaplanır. Yanlış Sigorta Bedeli (Sum Insured), hasar anında tazminatı yetersiz kılabilir. Projeksiyon verileri ve banka finansman belgelerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Sık gözden kaçan nokta: DSU/ALOP teminatı, yalnızca CAR/EAR kapsamındaki bir hasar olayının neden olduğu gecikmeyi karşılar. Alt yüklenicinin gecikmesi, tedarik zinciri aksaklığı veya işveren kaynaklı gecikmeler DSU/ALOP kapsamı dışındadır. Bu istisnalar proje sözleşmesi risk dağılımıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Gecikme cezası (LD) ile DSU/ALOP ayrımı

Yüklenicinin işverene karşı sözleşmeden doğan gecikme cezası (liquidated damages — LD) yükümlülüğü ile DSU/ALOP kapsamındaki gelir kaybı aynı kavram değildir. DSU/ALOP, sigortalı maddi hasar nedeniyle projenin geç devreye girmesinden doğan gelir kaybını konu alır; LD ise sözleşme uyarınca ödenen veya talep edilen bir bedeldir. İnşaat Genel Şartları A.4/k ve Montaj Genel Şartları m.3/j gecikme ve kâr kaybını teminat dışı bıraktığından bu kayıpların teminata alınıp alınmadığı poliçe özel şartlarına ve wording'e bağlıdır. LD ödemesinin DSU/ALOP kapsamında olduğu varsayılmamalı, poliçeden okunmalıdır. Mühendislik tarafındaki bağımlı kayıplar için bkz. Mühendislik Sigortaları.

Geçici işler, şantiye tesisleri ve enkaz kaldırma

Geçici İşler (Temporary Works)

Projenin inşasını desteklemek amacıyla kurulan ancak kalıcı yapının parçası olmayan iskele, kalıp, destekleme sistemi, geçici köprü gibi yapılar. Standart CAR/EAR kapsamına dahil olabilir; ancak sigorta bedelinin hesabına dahil edilmesi gerekir.

Şantiye Tesisleri

Şantiyede kullanılan konteyner ofis, depo, sosyal tesis gibi geçici yapılar. Sigorta bedeli hesabına dahil edilmeli; aksi hâlde hasar anında tazminat hesabına yansımaz.

Enkaz Kaldırma Masrafları

Hasar sonrası enkaz temizleme ve kaldırma giderleri. Standart poliçelerde alt limit (sublimit) uygulanır; büyük projelerde bu limit yetersiz kalabilir. Ayrıca kirletilmiş zemin temizliği (contamination) genellikle kapsam dışıdır.

CPE / CPM — İş Makineleri

Şantiyede çalışan iş makineleri (vinç, ekskavatör, beton pompası) ek sözleşmeyle (opsiyonel teminat olarak) sigortalanır. Her makine için ikame veya piyasa değeri beyan edilir. CPE kapsamı CAR/EAR'dan bağımsız olarak da alınabilir. CPM'nin ayrımı için İş Makinesi ve Müteahhit Ekipmanı Sigortası (CPM) sayfasına bakınız.

Sigorta Bedeli (Sum Insured) Nasıl Belirlenir?

CAR/EAR poliçesinde yetersiz sigorta bedeli, hasar anında orantılı indirim (average / co-insurance penalty) uygulanmasına yol açar. Doğru bedel belirlenmesi hem poliçe başında hem proje sürecinde kritik öneme sahiptir.

  • Maddi hasar — Sözleşme bedeli: KDV dahil toplam proje sözleşme bedeli. Değişken olabilir; güncellenme mekanizması poliçeye yazılmalıdır.
  • Eskalasyon / fiyat artışı: Uzun süreli projelerde malzeme fiyat artışı sözleşme bedelini aşabilir. Eskalasyon kalemi Sigorta Bedeli'ne (Sum Insured) dahil edilmeli veya otomatik artış maddesi eklenmelidir.
  • Geçici işler ve şantiye tesisleri: Sigorta bedeline dahil edilmeli.
  • Mevcut yapılar: Ayrı beyan ve sigorta bedeli.
  • Üçüncü şahıs mali sorumluluk (TPL) limiti: Proje büyüklüğü, kentsel / sanayi bölgesi, çevredeki risklere orantılı belirlenmeli; sözleşme ve mevzuat gereklerini karşılamalı.
  • DSU/ALOP: Projenin gelir projeksiyonu ve maksimum tazminat süresi esas alınır.

Yetersiz sigorta cezası: Hasar anında sigorta bedelinin gerçek proje bedelinin altında olduğu tespit edilirse, sigortacı tazminatı orantılı olarak düşürür. "Proje büyüdü ama poliçeyi güncellemeyi unuttuk" senaryosu sık karşılaşılan bir risktir — özellikle kapsam değişikliklerinde ara revizyonlar zorunludur.

Risk Değerlendirmesinde Hangi Belgeler İsteniyor?

CAR/EAR teklifinin hızlı ve doğru değerlendirilebilmesi için Risk Değerlendirme Uzmanı (underwriter) aşağıdaki bilgi ve belgeleri talep eder. Bu listeyi teklif görüşmeleri öncesinde hazırlamak süreci önemli ölçüde hızlandırır.

Proje Tanımı

Proje adı, lokasyonu ve coğrafi koordinatlar
Proje tipi (CAR / EAR / karma) ve kısa teknik özet
Proje başlangıç ve bitiş tarihleri, bakım devresi süresi
Test ve Devreye Alma planı (varsa)

Taraflar ve Sözleşme

İşveren, ana yüklenici, varsa EPC yüklenicisi bilgileri
Alt yüklenici listesi ve kapsamları
Sözleşme bedeli ve kapsam dahil çalışmalar
Sözleşme tipi (lump sum, unit rate, cost-plus)

Teknik Belgeler

Proje planı / vaziyet planı (site plan)
Zemin etüdü raporu (geoteknik)
Mevcut yapılar varsa mevcut durum planı ve değerleri
Hidrolik / sismik risk değerlendirmesi (uygulanabilirse)

Kapsam ve Limit Talebi

Maddi hasar sigorta bedeli hesabı (kalem dökümü)
Talep edilen TPL limiti
CPE/CPM kapsamı ve iş makinesi listesi
DSU/ALOP talebi varsa gelir projeksiyonu

Risk Yönetimi

Geçmiş projelerde kayıp geçmişi (loss history)
Şantiye güvenlik ve risk kontrol prosedürleri
Yüklenicinin teknik kapasitesi ve referansları
Mevcut sigorta kapsamları (varsa)

CAR/EAR ile profesyonel sorumluluk (PI) ayrımı

CAR/EAR poliçesi, inşaat veya montaj faaliyetinin kendisinden kaynaklanan fiziksel hasarı ve üçüncü şahıs bedensel / maddi zararı güvence altına alır. Tasarımcının, danışmanın veya mühendislik firmasının mesleki hata ve ihmalinden doğan mali sorumluluk ise ayrı bir Profesyonel Sorumluluk (PI) poliçesi gerektirir.

  • EPC yüklenicisi hem tasarım hem yapım sorumluluğunu üstleniyorsa hem CAR/EAR hem PI poliçesi gerekebilir.
  • Tasarım hatası fiziksel hasara neden olursa Genel Şartlardaki kusur istisnaları ve poliçedeki kloz CAR/EAR kapsamını belirler; ancak tasarımcının müşteriye verdiği finansal zarar için PI poliçesi devreye girer.
  • İki poliçe arasındaki kapsam boşlukları ve çakışmalar koordineli poliçe şartları (wording) incelemesi gerektirir.

Yapısal Kusur Sorumluluğu: Decennial / IDI (10 Yıllık) Kavramı

Decennial (10 yıllık) sorumluluk veya IDI (Inherent Defects Insurance), bazı ülkelerde yapının tesliminden sonraki uzun bir dönemde ortaya çıkan yapısal kusurlardan doğan sorumluluk için kullanılan bir kavramdır. Zorunluluğu, süresi, kapsamı ve poliçe yapısı ülkeye ve sözleşmeye göre değişir.

Türkiye açısından not: Bu kavramın Türkiye'deki hukuki uygulanabilirliği ve poliçe karşılığı bu sayfada teyit edilmemiştir. Bu nedenle bu sayfa Decennial/IDI için bir teminat, süre veya zorunluluk vaat etmez.

  • CAR/EAR ile ilişkisi: CAR/EAR teminatı, yukarıda anlatıldığı üzere poliçede tanımlanan inşaat, montaj ve bakım devreleriyle sınırlıdır. Bu dönemlerin sonrasında ortaya çıkan yapısal kusur sorumluluğu CAR/EAR kapsamında varsayılmamalıdır.
  • Tasarımcı ve danışman sorumluluğu: Tasarım ve danışmanlık hatalarından doğan mali sorumluluk, Mesleki Sorumluluk (PI) kapsamında ayrıca değerlendirilir; talep esaslı poliçelerde geçmişe etkili tarih ve bildirim süresi kritiktir.
  • Bina Tamamlama Sigortası: Bina Tamamlama Sigortası (BTS) ayrı bir üründür ve kendi sayfasında anlatılır; yapısal kusur sorumluluğu sigortasının yerine geçtiği varsayılmamalıdır.
  • Sözleşmedeki sorumluluk süreleri: Yüklenicinin işverene karşı üstlendiği sorumluluk süreleri ve teminat talepleri proje sözleşmesinden okunur; poliçe şartlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Neolife, sözleşmedeki sorumluluk sürelerini, mevcut poliçeleri ve proje yapısını gözden geçirebilir ve uygun yerel çözümleri araştırabilir. Teminatın verilmesi, şartları ve fiyatı sigortacıya aittir.

Sık sorulan sorular

CAR ve EAR sigortası arasındaki fark nedir?
CAR, bina, köprü, baraj, yol gibi ağırlıklı sivil inşaat projelerini kapsar. EAR, makine kurulumu, endüstriyel tesis montajı ve elektro-mekanik sistemleri kapsar. Karma EPC projelerinde CAR veya EAR seçimi için tek ve kesin bir kural bulunmaz; ağırlıklı faaliyetler, sigortalanacak kıymetler, iş aşamaları ve sigortacının teknik değerlendirmesi birlikte dikkate alınır.
All Risks sigortası her hasarı karşılar mı?
Hayır. "All Risks" ifadesi, hasarın kaynağını önceden saymanın gerekmediğini anlatır — ispat yükü sigortalı lehine dağılır. Ancak standart istisnalar (plan/proje hatası ve kusurlu malzeme/işçilik istisnaları, kasıt, savaş, nükleer), alt limitler (sublimitler) ve muafiyetler (deductible'lar) kapsamı sınırlandırır.
LEG / DE klozu nedir ve neden önemlidir?
Kusurlu tasarım, malzeme veya işçilikten doğan hasarın tazmini önce Genel Şartlardaki istisnalara (İnşaat GŞ A.4/h ve A.4/ı; Montaj GŞ m.3/d), sonra poliçedeki LEG/DE gibi kusur istisnası klozlarına bağlıdır. Kloz numaraları ve metinleri sigortacıya göre değişir; hangi klozun uygulandığı poliçe ve eklerinden okunmalıdır.
Bakım devresi (DLP) nedir?
Bakım devresi (DLP), inşaatın tamamlanması veya geçici kabul ile başlayıp işverenin kesin kabulüyle sona eren dönemdir. İnşaat Genel Şartları uyarınca bakım devresi teminatı ek sözleşmeyle sağlanır; Bakım Devresi Klozuna göre kapsam, kusurların giderilmesi çalışmaları sırasındaki zararlar ile bakım devresinde ortaya çıkan ve inşaat devresinde müteahhidin sorumlu olduğu bir nedene dayanan hasarlarla sınırlıdır. Bakım faaliyetinden kaynaklanmayan yangın vb. hâller, doğal afetler, hırsızlık ve terör teminat dışıdır.
DSU / ALOP sigortası nedir?
Sigortalı bir maddi hasar olayı projenin planlı devreye giriş tarihini geciktirirse, bu süredeki gelir kaybını (satış, kira, faiz) karşılar. DSU/ALOP tek başına aktive edilemez; önce CAR/EAR kapsamında tazminata konu bir maddi hasar gerçekleşmiş olmalıdır.
Mevcut yapılar neden ayrıca sigortalanmalıdır?
CAR/EAR poliçesi yalnızca sigorta konusu projeyi kapsar. Şantiye çevresindeki mevcut binalar, altyapı veya ekipman standart kapsamın dışındadır. Bu yapıların hasar görmesi riskine karşı "existing structures" teminatı ayrıca alınmalıdır.
Test ve Devreye Alma Dönemi kapsam dahilinde mi?
Montaj Sigortaları Genel Şartları m.4'e göre, poliçede aksi belirtilmedikçe teminat süresine dört haftalık tecrübe devresi de dâhildir. Kullanılmış makine ve tesislerin montajında tecrübe devresi teminatı verilemez. Sigortalı, tesisin tümünün veya bir kısmının tecrübe çalışmasına başlama tarihini en az 8 gün önceden sigortacıya yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür. Tecrübe devresi dört haftayı aşarsa, aşan kısım için teminat ancak ek prim ve yetkili Tarife Komitesince belirlenecek şartlarla uzatılabilir (m.2/f ve m.4). Genel Şartlarda soğuk veya sıcak test ayrımı yoktur; poliçe özel şartları ve klozlar farklı düzenleyebilir. Bu hükümler Montaj Genel Şartlarına aittir; inşaat (CAR) poliçesi için ayrıca İnşaat Genel Şartları ve poliçe şartları esas alınır.
CAR/EAR ile PI sigortası ne zaman birlikte alınmalıdır?
EPC yüklenicisi veya tasarım sorumluluğunu da üstlenen yükleniciler için her iki poliçe birlikte değerlendirilmelidir. CAR/EAR fiziksel hasarı; PI ise mesleki hata ve ihmalden doğan mali sorumluluğu karşılar. İki poliçe arasındaki boşluklar koordineli poliçe şartları (wording) incelemesiyle giderilir.

İlgili sayfalar

İlgili Teknik Terimler

İnşaat All-Risk (CAR) İnşaat projesinin yapım hasarlarını ve üçüncü taraf taleplerini kapsar. Montaj All-Risk (EAR) Makine montajı ve endüstriyel kurulum projelerini fiziksel hasara karşı güvence altına alır. İş Durması Sigortası (BI) Hasar veya kaza nedeniyle faaliyetin durması sonucu uğranan gelir kaybını tazmin eder. Muafiyet Hasarın ilk bölümünü sigortalının karşıladığı öz-kesinti tutarı. Mühendislik Sigortası Makine kırılması, elektronik cihaz arızası ve sair mühendislik risklerini kapsar.

Tüm sigorta ve reasürans teknik terimlerini keşfedin: Sigorta ve Reasürans Sözlüğü →