Mühendislik sigortası mimarisi: dönem ve bağımlılığa göre dört grup
Mühendislik sigortası tek bir ürün değil, proje ve işletme aşamalarına göre ayrışan bir teminat ailesidir. Aşağıdaki dört grup, hangi teminatın hangi dönemde devreye girdiğini ve hangi ana poliçenin hasarına bağlı olduğunu gösterir. Bu sayfa bir hub’dır: ayrı bir Neolife sayfasının varlığı bağımsız bir poliçe veya kapasite/teklif garantisi anlamına gelmez; kapsam poliçe wording’ine ve özel şartlara bağlıdır.
A. Proje dönemi
İnşaat ve montaj sürecindeki işlerin fiziksel hasarı. CAR ve EAR için ayrı Genel Şartlar vardır (İnşaat Sigortası GŞ — Bütün Riskler; Montaj Sigortaları GŞ). Ayrıntılar CAR/EAR ortak rehberindedir.
İnşaat Tüm Riskler Sigortası (CAR)
- Sivil / yapısal inşaat projeleri
- İşler (inşaat) hasarı
- Müteahhit ekipmanı (ek sözleşmeyle)
- TPL sorumluluk (ek sözleşmeyle)
- Bakım devresi (DLP): ek sözleşmeyle (İnşaat GŞ A.3/f)
- Mevcut yapılar ek teminat
Montaj Tüm Riskler Sigortası (EAR)
- Mekanik / elektrik montaj projeleri
- Teminat, kıymetlerin montaj sahasına boşaltılmasıyla başlar; nakliyat sigortası varsa onun bitiminden itibaren (Montaj GŞ m.4)
- Montaj makine ve teçhizatı: aksine sözleşme yoksa teminat dışı (m.2/a)
- Montaj GŞ’de bakım devresi hükmü yoktur
- DSU / ALOP: C grubundaki bağımlı kayıp
Test ve devreye alma (tecrübe devresi)
- Poliçede aksi belirtilmedikçe dört haftalık tecrübe devresi dâhildir (Montaj GŞ m.4)
- Kullanılmış makine ve tesislerde tecrübe devresi teminatı verilemez
- Tecrübe çalışmasının başlangıcı en az 8 gün önceden yazılı bildirilir
- Dört haftayı aşan kısım: ek prim ve Tarife Komitesi şartlarıyla (m.2/f, m.4)
- Ayrı ürün değil, EAR poliçesinin hükmüdür
Bakım devresi (DLP)
- İnşaat GŞ A.3/f: ek sözleşmeyle teminata dâhil edilebilir
- Bakım Devresi Klozu: kusur giderme çalışmaları ve inşaat devresinde müteahhidin sorumlu olduğu bir nedene dayanan hasarlar
- Bakım faaliyetinden kaynaklanmayan yangın vb. hâller, doğal afet, hırsızlık ve terör kapsam dışı (kloz III)
- Montaj GŞ’de bakım devresi hükmü yoktur
Proje özel riskleri
- Köprü, viyadük, tünel ve baraj gibi altyapı projeleri CAR kapsamında ele alınır
- Mevcut yapılar ve çevre hasarı ayrıca değerlendirilir
- Deprem, sel ve doğal afet alt limitleri
- Kusurlu tasarım, malzeme ve işçilik: İnşaat GŞ A.4/h ve A.4/ı, Montaj GŞ m.3/d; LEG/DE klozu poliçeden okunur
B. İşletme dönemi
İşletmedeki makine ve tesisler. Makine Kırılması ve Elektronik Cihaz için ayrı Genel Şartlar vardır. İş makineleri (CPM) ile kazan ve basınçlı kap için bu sayfada Genel Şart atfı yapılmaz; kapsam poliçe özel şartlarına ve klozlara bağlıdır.
Makine Kırılması (MB)
- İşletme kazaları (GŞ m.1/a)
- Kusurlu imalat, malzeme ve işçilikten doğan ani hasar (m.1/b)
- Yağlama kusurları (m.1/c)
- Elektriğin doğrudan etkisi: kısa devre, voltaj yükselmesi (m.1/d)
- Aşınma ve yıpranma teminat dışı (m.3/h)
- Kâr kaybı teminat dışı (m.3/e)
Elektronik Cihaz (EEI)
- Bilgisayar ve sunucu sistemleri
- Tıbbi ve tanı cihazları
- Ölçüm, kontrol, SCADA
- İletişim sistemleri
- Veri medyası (ayrı teminat)
- Geçici ekipman kiralama masrafı
İş Makinesi ve Müteahhit Ekipmanı (CPM)
- Ekskavatör, vinç, dozer, beko; beton pompası, mikser; jeneratör, kompresör
- CAR GŞ A.3/a: iş makineleri ve ekipman ek sözleşmeyle; Montaj GŞ m.2/a: aksine sözleşme yoksa teminat dışı
- Farklı şantiyelere geçişte kapsam poliçe wording’ine bağlıdır
- CPM için bu sayfada Genel Şart atfı yapılmaz
Kazan ve Basınçlı Kap (BPV)
- Kazan, basınçlı kap ve boru tesisatı
- Periyodik kontrol: İş Ekipmanları Yönetmeliği m.7 ve EK-III
- Patlama kaynaklı zararda sorumluluk ve maddi hasar teminatları ayrı değerlendirilir
- Teminat poliçe özel şartlarına ve klozlara bağlıdır
C. Bağımlı kayıplar
Bağımlı kayıplar, ana poliçenin teminatlı bir hasarı olmadan devreye girmez. Bu üç başlık bu sitede ayrı ürün sayfası olarak sunulmaz; ana poliçe ilişkisi ve Genel Şart sınırı her kartta belirtilir.
Makine Kırılması Sonucu Kâr Kaybı (MLOP)
- Ana poliçe: MB; tetikleyici MB kapsamında tazmin edilebilir maddi hasardır
- MB GŞ m.3/e kâr kaybını teminat dışı bırakır
- Bekleme süresi ve Tazminat Dönemi (Indemnity Period) poliçede tanımlanır
- Kapsam ve koşullar poliçe wording’ine bağlıdır; bu sayfa MLOP için Genel Şart metni sunmaz
Projenin Gecikmesi Sonucu Kâr Kaybı (DSU/ALOP)
- Ana poliçe: CAR veya EAR; ana poliçe hasarı olmadan devreye girmez
- İnşaat GŞ A.4/k ve Montaj GŞ m.3/j gecikme ve kâr kaybını teminat dışı bırakır
- Bekleme süresi ve Tazminat Dönemi poliçede tanımlanır
- Proje finansörü şart koşabilir; kapsam poliçe wording’ine bağlıdır
Bozulan Stok (DSoS)
- Ana poliçedeki teminatlı bir hasara bağlı kayıp olarak değerlendirilir
- Bu hub DSoS için Genel Şart veya yerel wording doğrulaması sunmaz
- Teminatın varlığı, kapsamı ve hangi poliçeye bağlı olduğu poliçe metninden okunmalıdır
D. Programlar
Programlar poliçe veya Genel Şart değildir; birden çok projeyi ya da branşı koordine etme biçimidir. Teminatı her zaman ilgili ana poliçelerin şartları belirler; program başlığı kapasite, teklif veya poliçe düzenleneceği anlamına gelmez.
Yıllık CAR/EAR
- Birden çok projeyi tek yıllık çerçevede toplayan program yapısı
- Teminatı, ilgili proje için geçerli CAR veya EAR poliçesinin şartları belirler
- Yıllık çerçevenin wording’i bu sayfada doğrulanmış değildir; underwriter ile netleştirilir
Proje Nakliyat ve Montaj
- Makine ve malzemenin taşınmasından montaj sahasındaki kuruluma teminat sürekliliği
- Montaj GŞ m.4: nakliyat sigortası mevcutsa montaj teminatı onun bitiminden itibaren başlar
- Nakliyat ve montaj ilgili poliçelerin ayrı şartlarına tabidir
Kapsamlı tesis programları
- Bir tesis için birden çok branşı koordine eden program yaklaşımı
- Her branş kendi poliçesi ve şartlarıyla ayrı çalışır; program poliçe değildir
Temel teknik sınırlar: kapsam içi vs kapsam dışı
Mühendislik sigortalarının en kritik kavramı şudur: poliçe ani ve beklenmedik hasarı kapsar. Zamanla gerçekleşen bozunma, aşınma veya bakım eksikliği kapsam dışıdır. Bu sınır hasar vakalarında en çok tartışılan konulardandır.
Kapsam Sınırları — Ani Hasar vs Kademeli Bozunma
İç Kaynaklı Arıza ile Dış Kaynaklı Hasar: Kapsam Sınırı
MB sigortası ağırlıklı olarak iç kaynaklı arızaları kapsar — makinenin kendi iç nedeniyle bozulması. Dışarıdan gelen yangın, su hasarı veya fırtına ise yangın/property sigortasının alanına girer. Sınır noktası önemlidir:
- Yangın kaynaklı motorun yanması → yangın poliçesi (dışarıdan gelen olay)
- Motorun iç kısa devre nedeniyle yanması → MB poliçesi (iç kaynaklı arıza)
- İki poliçenin kapsam sınırını netleştirmek, büyük hasar vakalarında tazminatın hızlı işlenmesi için kritiktir.
Kusurlu Tasarım (Defective Design), Kusurlu Malzeme ve Hatalı İşçilik: kapsam sınırı
Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları m.1/b, modelin, imalatın, montajın, malzemenin, kalıbın, dökümün ve işçiliğin kusurlu olmasından doğan ani ve beklenmedik hasarı teminat sebepleri arasında sayar. Genel Şartların m.3'teki istisnaları arasında kusurlu parçanın kendisini dışlayan bir hüküm bulunmaz. Poliçe özel şartları ve klozlar kapsamı farklılaştırabilir.
Kusurlu Tasarım / Malzeme / İşçilik — MB Genel Şartlarındaki Konum
Poliçe şartlarının (wording) bu noktadaki formülasyonu büyük hasar vakalarında belirleyicidir
Genel Şartlarda Teminat Dışı (m.3'ten ilgili örnekler)
- Makinelerin normal işlemesinden ve mutat kullanımından doğan aşınma, yıpranma, çürüme, paslanma ve oksidasyon (m.3/h)
- Sigortalı iken hasarlanan ve hasar giderilmeden kullanılan makinede, bu kullanımın sonucundan doğan hasar (m.3/j)
- Hangi sebepten doğarsa doğsun her türlü kâr kaybı ve mali mesuliyetler (m.3/e)
Genel Şartlarda Teminat Sebebi (m.1/b)
- Modelin kusurlu olmasından doğan ani ve beklenmedik hasar
- İmalatın kusurlu olmasından doğan ani ve beklenmedik hasar
- Montajın kusurlu olmasından doğan ani ve beklenmedik hasar
- Malzemenin, kalıbın veya dökümün kusurlu olmasından doğan ani ve beklenmedik hasar
- İşçiliğin kusurlu olmasından doğan ani ve beklenmedik hasar
Poliçe şartları (wording) farkı kritiktir: Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları m.23'e göre Genel Şartlara ve varsa bunlara ilişkin klozlara aykırı düşmeyen özel şartlar konulabilir; bu nedenle kusurlu parçaya veya kusurdan doğan hasara ilişkin kapsam, Genel Şartlar ile poliçe özel şartları ve DE tipi klozlar birlikte okunarak belirlenmelidir. CAR/EAR tarafında İnşaat GŞ A.4/ı ve Montaj GŞ m.3/d kusurlu malzeme ve montaj hatalarına ilişkin istisna içerir (ayrıntı için İnşaat ve Montaj Sigortası). Hangi hükmün uygulandığı poliçe metninden okunmalıdır.
Bakım eksikliği ve hasara etkisi
Üretici talimatlarına uygun bakım yapılmaması, hasar nedenselliğini doğrudan etkiler. Bakım eksikliğinin belgelenmesi sigorta şirketine tazminat reddi veya azaltımı için gerekçe oluşturabilir. Öte yandan:
- Bakım eksikliği ön koşul olsa bile hasar ani gerçekleştiyse poliçe tartışmalı ama geçerli olabilir.
- Bakım kayıtlarının eksiksiz tutulması hem hasar yönetimini hem de yenileme prim müzakerelerini kolaylaştırır.
- Risk Değerlendirme Uzmanı (underwriter), teklif aşamasında bakım planını ve son servis raporlarını talep eder; bu belgeler risk değerlendirmesinin temelini oluşturur.
Makine kırılması vs elektronik cihaz sigortası
MB ve EEI birbirine benzer ancak farklı ekipman kategorilerine hitap eder. İki poliçenin kapsamı kimi zaman örtüşür; doğru sınırın belirlenmesi önemlidir.
Ayrıntılı sayfalar: Makine Kırılması Sigortası (sabit ve hareketli makineler) ve Elektronik Cihaz Sigortası (sabit ve taşınabilir cihazlar).
MB — Machinery Breakdown
- Üretim makineleri — torna, pres, freze
- Elektrik motorları, pompa, kompresör
- Isıtma, soğutma sistemleri — HVAC
- Jeneratör ve güç üniteleri
- Vinç, konveyör, yükleme ekipmanı
- Türbin, gaz motoru
- Kapsam: iç mekanik/elektrik arıza
- Dış hasar → yangın/property poliçesi
EEI — Elektronik Cihaz Sigortası
- Bilgisayar ve sunucu sistemleri
- Tıbbi görüntüleme ve tanı cihazları
- SCADA, PLC, ölçüm cihazları
- İletişim ve yayın sistemleri
- Güvenlik ve kamera sistemleri
- Elektronik kasa ve ödeme sistemleri
- Kapsam: iç arıza + dış hasar (su, darbe)
- Veri medyası ve ekstra masraf ek teminat
EEI'ın MB'den genişlediği alan
- Harici hasar kapsamı: EEI, MB'nin ötesine geçerek dış kaynaklı hasarı da kapsar — su hasarı, dökülme, kırılma, hırsızlık (bazı poliçe şartlarında).
- Taşınabilir ekipman: Laptop, tablet, taşınabilir ölçüm cihazları — MB'de genellikle sabit ekipman; EEI bu taşınabilir kategorilere uzanabilir.
- Veri medyası: Saklama ortamlarının hasarı ve veri yenileme masrafları EEI içinde ek teminat olarak yapılandırılabilir.
- Ekstra masraf (extra expense): Hasarlı sistem yerine geçici ekipman kiralama veya dışarıdan hizmet alımı maliyeti.
İş Makinesi ve Müteahhit Ekipmanı Sigortası (CPM): CAR'daki ekipman teminatından farkı
CAR poliçesine ek sözleşmeyle eklenen ekipman teminatı şantiyedeki müteahhit ekipmanını proje bazlı kapsar. CPM ise ekipmanın sahibi olan müteahhit için, ekipmanın şantiyeler arasında geçişini de kapsayacak şekilde kurgulanabilen ayrı bir teminat yapısıdır. Bu sayfa CPM için bir Genel Şart atfı yapmaz; kapsam poliçe wording’ine ve özel şartlara bağlıdır. Ayrıntılar için İş Makinesi ve Müteahhit Ekipmanı Sigortası (CPM) sayfasına bakınız.
Proje Bazlı Ekipman Teminatı
Belirli bir inşaat projesi kapsamında o şantiyede kullanılan müteahhit ekipmanını kapsar. Proje bittiğinde veya ekipman şantiyeden ayrıldığında kapsam sona erer. Proje bazlı yapısı nedeniyle çok sayıda şantiyede faaliyet gösteren müteahhitler için yeterli olmayabilir.
Müteahhit Ekipmanının Farklı Şantiyelerde Sigortalanması
CPM kapsamında müteahhit ekipmanı, poliçede belirtilen şartlar ve coğrafi sınırlar dâhilinde farklı şantiyelerde sigortalanacak şekilde düzenlenebilir. Ekipman listesinin yıl içinde güncellenmesi ve birden çok makinenin aynı poliçede yönetilmesi, sigortacının kabulüne ve poliçe özel şartlarına bağlıdır. Prim ve teminat koşulları, ekipmanın niteliği, sigorta bedeli, kullanım şekli ve risk değerlendirmesine göre belirlenir.
Her İkisinde Kapsanan Riskler
Kaza: devrilme, çarpışma, batma. Yangın, patlama. Hırsızlık (koşullara bağlı). Sel/su hasarı — ek teminat. Elektrik hasarı. Operatör hatası. Nakil sırasında hasar (bazı poliçe şartlarında).
Kapsam Dışı Bırakılan Riskler
Aşınma ve eskime. Rutin bakım maliyetleri. Araç kaskosuyla çakışan riskler (araç olarak trafik kazası). Savaş ve terörizm (ek teminat). Ekipman kiralıksa mülkiyet ayrımı — kiralık ekipman için özel poliçe şartları (wording) gerekebilir.
Kazan ve basınçlı kap: sigorta teminatları ve teknik yükümlülükler
Kazan ve basınçlı kap ve tesisatlar, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (m. 7 ve EK-III) uyarınca periyodik kontrole tabidir; kontroller yönetmelikte belirtilen yetkili kişilerce yapılır. Sigorta teminatları bu teknik yükümlülüklerden ayrı değerlendirilir. Kazan ve basınçlı kap için sigorta teminatı, ilgili poliçenin özel şartlarına ve klozlarına bağlıdır; bu sayfa bir genel şart veya kloz metni sunmaz. Belirli bir tesis için sigorta yaptırma yükümlülüğü bulunup bulunmadığı, tesisin niteliğine ve ilgili mevzuata göre ayrıca doğrulanmalıdır.
Kazan Patlaması — Üçüncü Şahıs Sorumluluğu
Patlama sonucu üçüncü şahıs bedensel zarar ve maddi hasar için sorumluluk teminatı değerlendirilir. Kapsam ve limit poliçe şartlarına bağlıdır.
Maddi Hasar Teminatı
Sorumluluk teminatı yalnızca üçüncü şahıs hasarını karşılar. Kazanın kendisinin hasar görmesi, çevresindeki makine ve tesisatın zarar görmesi için ayrıca maddi hasar teminatı değerlendirilmelidir. Büyük kazan tesislerinde maddi hasar prim tutarı önemlidir.
Teknik Muayene Uyumu
Yönetmelikte belirtilen yetkili kişilerce yapılan periyodik kontroller; kontrol süreleri ve kriterleri ekipman türüne göre EK-III'te belirlenir. Kontrollerin yapılmaması hâlinde sigorta kapsamı poliçe şartlarına göre etkilenebilir.
Üretim Kaybı Riski
Büyük kazan arızaları tesisi tamamen durdurabileceğinden üretim kaybı önemli bir risk oluşturur. Kazan sigortasına ek olarak MB tabanlı MLOP veya BI sigortası değerlendirilmelidir. Tazminat Dönemi (Indemnity Period) yedek kazan temin süresine göre belirlenmeli.
Bağımlı kayıplar: MLOP ve DSU/ALOP — üretim kaybı ve gecikme teminatları
Bu iki teminat, ana poliçenin (MB veya CAR/EAR) teminatlı bir hasarına bağlıdır; ana poliçe hasarı olmadan devreye girmez. Makine Kırılması GŞ m.3/e, İnşaat GŞ A.4/k ve Montaj GŞ m.3/j kâr kaybını veya gecikme zararlarını teminat dışı bıraktığından, bu kayıplar için kapsam poliçe wording’ine bağlıdır. Bu sayfa MLOP ve DSU/ALOP için bir Genel Şart metni sunmaz.
Makine Kırılması Sonucu Kâr Kaybı (MLOP)
MB Hasarı
MLOP devreye girmesi için önce MB poliçesi kapsamında tazminata konu fiziksel bir makine arızası oluşmalıdır.
Bekleme Süresi
Arızanın ilk X günü için MLOP ödenmez. Kısa bekleme = yüksek prim. Süre poliçede tanımlanır; sektöre ve tesise göre farklılaşır.
Tazminat Dönemi (Indemnity Period)
Maksimum tazminat süresi. Kritik ekipmanın temin süresi bu dönemi belirlemeli; eksik belirleme büyük kayıp açığı yaratır.
DSU / ALOP — İnşaat Sürecinde Gecikme
DSU (Delay in Start-Up) veya ALOP (Advanced Loss of Profits), CAR/EAR poliçesi kapsamındaki bir hasar nedeniyle projenin planlanan devreye giriş tarihinden geç başlaması durumunda oluşan gelir kaybını karşılar.
- CAR/EAR hasarına bağımlıdır: Sadece sigortalı inşaat/montaj hasarından kaynaklanan gecikme kapsam dahilindedir. Müteahhit performans eksikliği, tedarik gecikmesi veya tasarım değişikliği kaynaklı gecikmeler kapsam dışıdır.
- Bekleme süresi (waiting period/franchise): Sigortalı hasardan kaynaklanan ilk X günlük gecikme için ödeme yapılmaz.
- Proje finansmanı zorunluluğu: Bankalar kredi sözleşmesinde DSU/ALOP'u şart koşabilir; Tazminat Dönemi (Indemnity Period) minimum borç servis süresini karşılamalıdır.
- Hesap altyapısı: Tazminat hesabı için proje gelir projeksiyonu, faaliyet giderleri ve finansman maliyeti belgesi Risk Değerlendirme Uzmanı'na (underwriter) sunulmalıdır.
- Gecikme cezası (LD) ayrımı: Sözleşmeden doğan gecikme cezası ile DSU/ALOP gelir kaybı aynı kavram değildir; ayrıntı için bkz. İnşaat & Montaj Sigortası.
Tazminat Dönemi (Indemnity Period) tuzağı: Büyük bir türbin veya özel trafo için temin süresi çok uzun olabilir. Eğer MLOP veya DSU Tazminat Dönemi (Indemnity Period) 12 ay olarak belirlendiyse ve ekipman 20 ayda temin edilebildiyse son 8 aydaki kayıp tazminat dışında kalır. Kritik ekipman temin süresi iyi bilinmeden Tazminat Dönemi belirlenmemelidir.
Sigorta Bedeli (Sum Insured), Yeniden Yapım Değeri (Replacement Value) ve Muafiyet (Deductible) Yapısı
Sigorta Bedeli (Sum Insured) — belirleme yöntemi
Mühendislik sigortalarında sigorta bedelinin doğru belirlenmesi, hasar anında eksik sigortanın önüne geçer. Her ekipman kategorisi için esas alınacak değer farklıdır:
- Makine ve teçhizat: Yeniden Yapım Değeri (Replacement Value) — amortisman olmaksızın aynı veya eşdeğer yeni ekipmanın bugünkü alım maliyeti. Yerli üretim değil, uluslararası piyasa fiyatı + montaj + nakliye.
- İnşaat projeleri (CAR): Tamamlanmış proje sözleşme değeri + malzemeler + müteahhit ekipmanı; bazı yapılarda profesyonel ücretler ayrıca.
- Elektronik cihazlar (EEI): Yeniden Yapım Değeri (Replacement Value); aynı teknik özelliklerde güncel modelin piyasa fiyatı. Teknolojik eskimeden kaynaklanan değer farkına dikkat.
- CPM: Her ekipmanın rayiç piyasa değeri — farklı yaşta makineler için ayrı ayrı değerleme.
Muafiyet (Deductible) Yapısı
Sabit Tutar Muafiyeti
Her hasarda sigortalının önceden belirlenen sabit tutarı kendi karşılaması. Küçük hasarlara karşı filtre görevini görür; sigortalı öz karşılama kapasitesine göre belirlenir.
Yüzde Muafiyet
Hasar tutarının belirli yüzdesi sigortalı tarafından üstlenilir. Büyük hasarlarda bu oran önemli bir tutara karşılık gelebilir; özellikle deprem ve sel ek teminatlarında yüksek oran uygulanır.
Ekipman Başına Muafiyet (Deductible)
Her bir hasar olayı için değil, hasar gören ekipman başına ayrı muafiyet. Çok sayıda ekipmanı olan büyük tesislerde hasar yönetimini basitleştirir.
Test ve Devreye Alma
EAR poliçelerinde test (tecrübe) devresinde meydana gelen hasarlar için muafiyet (deductible) poliçe özel şartlarına bağlıdır; Montaj Genel Şartları m.4'e göre tecrübe devresi poliçede aksi belirtilmedikçe dört hafta dâhildir.
Seri Hasar (Serial Loss) Muafiyeti
Aynı üretici ve modelden kaynaklanan seri hasarda her unit için ayrı muafiyet uygulanabilir veya tek olay sayılarak tek muafiyet alınabilir; poliçe şartları (wording) netleştirilmeli.
MLOP / BI Bekleme Süresi (Waiting Period)
MLOP ve DSU poliçelerinde para birimi değil süre cinsinden belirlenen muafiyet (waiting period). Poliçede belirtilen bekleme süresi boyunca iş durması tazminatsız kalır.
Hangi mühendislik poliçesi hangi riski karşılar?
Gerçek hasar vakalarında hangi poliçenin devreye gireceği zaman zaman tartışmalıdır. Aşağıdaki tablo, en sık görülen senaryoları mühendislik poliçeleri özelinde sınıflandırır.
| Hasar Senaryosu | MB | EEI | CAR / EAR | CPM | Kazan | Bağımlı kayıp (MLOP / DSU) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Üretim makinesinde iç kısa devre → hasar | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | Hayır | MB'ye bağlı |
| Sunucu odası su hasarı (klima kaçağı) | Hayır | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | EEI'ya bağlı |
| Şantiyede fırtına — tamamlanmamış yapı çöküşü | Hayır | Hayır | Evet (CAR) | Hayır | Hayır | DSU bağlantılı |
| Ekskavatör devrilmesi — operatör hatası | Hayır | Hayır | CAR ekipman | Evet | Hayır | Hayır |
| Kazan patlaması — komşu makineye hasar | Çevre hasarı | Hayır | Hayır | Hayır | Evet | MB/BI bağlantılı |
| Rulman kırılması → üretim durdu (3 gün) | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | Hayır | MB ve MLOP şartlarına bağlı |
| EAR montaj sonrası commissioning'de hasar | Henüz işletmede değil | Hayır | Evet (EAR) | Hayır | Hayır | DSU bağlantılı |
| SCADA / PLC yangın kaynaklı hasar | Hayır | Poliçe şartlarına bağlı | Hayır | Hayır | Hayır | EEI'ya bağlı |
| Yıldırım surge — kontrol kartı yanması | Poliçe şartlarına bağlı | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | EEI'ya bağlı |
| Vinç hasarı — şantiyeden başka şantiyeye taşınırken | Hayır | Hayır | Hayır — şantiye dışı | Evet — CPM | Hayır | Hayır |
| Makine aşınması nedeniyle kademeli hasar | Dışlı — wear & tear | Dışlı | Dışlı | Dışlı | Dışlı | Dışlı |
| Kusurlu tasarım — şanzıman kırılması ve gövde hasarı | GŞ m.1/b: kusurlu imalat/malzeme teminat sebebi; poliçeye bağlı | Hayır | Wording bağımlı | Hayır | Hayır | MB'ye bağlı |
Son kolondaki “bağlı” ifadeleri ana poliçe hasarına bağımlılığı gösterir; teminat verileceği veya poliçe wording’inin bu kapsamı içerdiği anlamına gelmez.
Risk Değerlendirmesinde Neler İsteniyor?
Mühendislik sigortası teklifinin hızlı ve doğru değerlendirilmesi için aşağıdaki bilgi ve belgeler hazırlanmalıdır. Bu liste aynı zamanda risk iyileştirme fırsatlarını da gündeme getirir.
Ekipman ve Filo Bilgisi
Bakım ve Arıza Geçmişi
Kullanım ve İşletme Ortamı
BI Bağımlılığı ve Risk Yapısı
Seri Hasar (Serial Loss) riski değerlendirmesi
Aynı üretici ve modelin birden fazla adet kullanıldığı tesisler için Risk Değerlendirme Uzmanı (underwriter) ek sorgulama yapar:
- Hangi ekipman markasının kaç adet mevcut olduğu
- Toplu arıza senaryosunda kaç ünitenin etkileneceği ve PML tahmini
- Seri Hasar (Serial Loss) için alt limit (sublimit) uygulanıp uygulanmayacağı
- Çeşitlendirme yapılıp yapılmayacağı (farklı marka/model kullanımı)