P&I Sigortası Nedir?
P&I (Protection & Indemnity, "koruma ve tazmin"), gemi malikinin, işletenin veya kiracının geminin işletilmesinden doğan üçüncü kişi sorumluluklarını ve bunlarla ilgili bazı masrafları güvence altına alır. Türkçe literatürde "kulüp sigortası" olarak da anılır.
Dünyada bu teminat büyük ölçüde International Group'a bağlı P&I kulüpleri tarafından sunulur; kulüpler, üyelerin kurduğu, kâr amacı gütmeyen karşılıklı (mutual) birliklerdir. Bunun yanında fixed premium ve ticari sigortacı çözümleri de bulunur. P&I, geminin kendisini veya yükün kendisini sigortalamaz.
Kimler İçin Uygundur?
- Gemi malikleri ve işletenler (Owners' P&I)
- Kiracılar (Charterers' P&I): kiracının sigorta ihtiyacı çoğu durumda donatanın teminatından ayrıdır; ayrıntı için Gemi Kiracısı Sorumluluk Sigortası sayfasına bakın
- Uygun durumlarda bareboat kiracılar ve tekne işleten diğer kuruluşlar
- Yat ve küçük ticari tekne işletenlerinin ihtiyacı ayrıca değerlendirilir
Teminat Kapsamı ve Koşulları
Aşağıdaki başlıklar P&I ürünlerinde sık görülür. Hiçbiri tüm ürünlerde aynı kapsamda varsayılmamalıdır; her başlığın kapsamı, limiti, muafiyeti ve istisnaları ilgili Club Rules, Certificate of Entry ve poliçe şartlarıyla belirlenir.
| Başlık | Tipik kapsam | Kapsamı belirleyen |
|---|---|---|
| Mürettebat | Hastalık, yaralanma, ölüm ve ilgili masraflar | Kurallar ve giriş koşulları; ek teminatlar ayrı olabilir |
| Yolcu ve diğer kişiler | Bedensel zararlar | Kurallar ve poliçe şartları |
| Çatma | Hull poliçesinin karşılamadığı pay | Hull klozu ile P&I kuralının ve giriş koşullarının birlikte okunması (bkz. P&I ve H&M) |
| Sabit/yüzer cisimler ve diğer mal zararı | Hull poliçesinin karşılamadığı kısım | Hull formu, P&I kuralı ve poliçe |
| Deniz kirliliği | Sorumluluk | Kurallar, alt limitler ve uluslararası sözleşmelere dayalı sertifikalar |
| Enkaz kaldırma | Sorumluluk | Kurallar ve koşullar |
| Yük | Taşıyıcı olarak yüke ilişkin hukuki sorumluluk | Kurallar; çoğu zaman taşıma sözleşmesi ve uygulanan düzenleme çerçevesiyle sınırlı (bkz. P&I ve Cargo) |
| Kurtarma, müşterek avarya | Bazı yönler | Kurallar |
| Hukuki masraflar | Bkz. P&I hukuki masrafları ve FD&D | Kurallar ve kulübün/sigortacının onayı |
| Sözleşmesel sorumluluk | Genellikle onaya veya standart forma bağlı | Kurallar ve poliçe şartları |
Teminat genellikle sigorta/koruma süresi içinde ortaya çıkan, geminin işletilmesiyle ve sigortalının menfaatiyle bağlantılı bir olaya dayanır. Bazı kalemlerde alt limit bulunur; çekme veya ilave yük türleri gibi genişletmeler ayrı anlaşma gerektirebilir.
P&I Hukuki Masrafları ve FD&D Farkı
P&I kapsamında hukuki masraflar
P&I'nin kapsadığı bir sorumlulukla bağlantılı masraflardır (örneğin avukat, uzman ve savunma giderleri). Kulüp kurallarında çoğunlukla kulübün onayına ve yönlendirmesine bağlıdır.
FD&D (Freight, Demurrage & Defence)
Ayrı bir teminattır; ayrıntılar için FD&D Sigortası sayfasına bakın. Taşıma sözleşmeleri, konşimento ve çarter uyuşmazlıklarının kurulması veya savunulması gibi, kulübün P&I kapsamındaki bir sorumluluğa dayanmadığı hukuki masrafları ele alır.
- FD&D, uyuşmazlık konusu asıl bedeli (örneğin ödenmeyen kira bedelini) ödemez.
- Kapsam, muafiyet ve alt limitler kulübe veya sigortacıya göre değişir; kapsam çoğu zaman takdire bağlıdır.
- Bir sorumluluk P&I kapsamında değilse, hukuki masraflar gemi FD&D için de girilmişse FD&D kuralları kapsamında ayrıca değerlendirilir.
P&I ve H&M: Çatma Sorumluluğu
| H&M | P&I | |
|---|---|---|
| Sigortalanan menfaat | Geminin kendisi (gövde, makine, teçhizat) | Geminin işletilmesinden doğan sorumluluklar |
| Çatma sorumluluğu | Hull poliçesinde kullanılan kloza göre belirlenir | Hull'un karşılamadığı kısım; kulüp kuralı ve giriş koşullarına göre |
| Tipik zarar | Fiziksel hasar, total loss | Can, kirlilik, yük, enkaz ve diğer üçüncü kişi zararları |
Çatma sorumluluğunun hull ve P&I arasında nasıl paylaşıldığı evrensel bir oran değildir:
- Bazı İngiliz kökenli hull formlarında Running Down Clause çatma sorumluluğunun yalnızca bir kısmını (sıklıkla 3/4) karşılar; kalan kısım P&I'ye düşebilir.
- Bazı hull formlarında 4/4 çatma teminatı opsiyonel veya standarttır; bu durumda ayrı bir 1/4 P&I teminatına gerek kalmayabilir.
- Hull teminatı sigorta bedeliyle sınırlıdır; bedeli aşan "excess" çatma sorumluluğu P&I'nin konusu olabilir.
- P&I, hull poliçesinin kapsadığı veya standart şartlarda kapsayacağı zararları karşılamayabilir.
- Enkaz kaldırma ve diğer kalemlerde hull ile P&I arasındaki sınır kloza göre değişir.
Hull klozu, P&I kuralı ve giriş koşulları birlikte okunmalıdır. Hull tarafı için Tekne ve Makine Sigortası sayfasına bakın.
P&I ve Cargo Sigortası: Yük Açısından Fark
| Cargo sigortası | P&I (yük sorumluluğu) | |
|---|---|---|
| Konu | Yük üzerindeki sigortalanabilir menfaat | Taşıyıcının yüke ilişkin hukuki sorumluluğu |
| Sigortalı | Genellikle yük sahibi veya yük üzerinde menfaati olan taraf | Gemi maliki, işleten veya kiracı (taşıyıcı sıfatıyla) |
| Dayanak | Cargo poliçesi ve kloz şartları | Poliçe/kulüp şartları, taşıma sözleşmesi ve uygulanan düzenleme |
Önemli İstisnalar ve Kısıtlamalar
Aşağıdakiler örnektir; liste tam değildir. İstisnalar kulübe, sigortacıya ve poliçe yılına göre değişir; belirli bir kulübün kuralı bütün piyasa için geçerliymiş gibi okunmamalıdır.
- Savaş ve terör riskleri: Standart P&I kurallarında genellikle hariçtir; ayrı savaş riski teminatı bulunabilir ve bu teminat bölgesel kısıtlamalara veya iptal bildirimlerine tabi olabilir.
- Yaptırımlar: Kulüp veya sigortacıyı yaptırım ya da idari işlem riskine maruz bırakacak teminat veya ödemeler kapsam dışında kalabilir; bu, işlemin kendisi yasal olsa bile söz konusu olabilir.
- Sefer ve ticaret bölgeleri: Poliçe veya giriş koşulları belirli bölgelerde teminatı kısıtlayabilir ya da ek koşullar getirebilir.
- Hukuka aykırı, güvensiz veya aşırı tehlikeli sefer/ticaret: Kontrbant taşımacılığı veya abluka ihlali gibi durumlar kurallarda hariç tutulabilir.
- Yük sorumluluğu: Taşıyıcının yük sorumluluğu çoğu zaman uygulanan taşıma sözleşmesi ve düzenleme çerçevesiyle sınırlıdır; sapma (deviation) veya taşıyıcının savunma/sorumluluk sınırlama haklarını ortadan kaldıran sözleşme koşulları gibi durumlar kapsamı etkileyebilir.
- Sözleşmesel sorumluluk: Sözleşme olmasa doğmayacak sorumluluklar, onay veya standart sektör formu gibi koşullar yoksa kapsam dışında olabilir.
- Diğer sigorta konuları: Gemi gövdesi ve makine hasarı (H&M) ile yükün kendisindeki zarar (Cargo) P&I'nin konusu değildir.
- Muafiyet ve alt limitler: Ürüne ve poliçeye özgü muafiyetler, alt limitler ve istisnalar poliçe ve kural metninde yer alır.
Mutual P&I, Fixed Premium ve Ticari Sigortacı Seçenekleri
Üç seçenek yapı olarak farklıdır; birinin özelliği diğerleri için varsayılmamalıdır.
Mutual P&I (International Group kulüpleri)
Üyeler tarafından kurulan, kâr amacı gütmeyen birliklerdir. Büyük hasarlar kulüpler arasında havuz (pooling) yapısıyla paylaşılır; havuz ve reasürans programı kulüpler ve International Group tarafından yürütülür. Prim, ek prim (supplementary/ek çağrı) ve limit uygulaması kulübün kurallarına göre belirlenir.
Fixed premium
Prim önceden belirlenir; sunan kuruluşlar tipik olarak ek prim uygulanmadığını belirtir. Ancak limit ve kapsam sağlayıcıya göre değişir; bir sağlayıcı daha düşük limit belirtirken diğeri daha yüksek limit belirtebilir. Mutual yapının sunduğu avantajlar (örneğin olası prim iadesi) bu ürünlerde bulunmayabilir.
Ticari sigortacı çözümleri
Kapsam, limit, kabul ve yaptırım koşulları tamamen ilgili sigortacının poliçe şartlarına bağlıdır. Sertifika veya blue card düzenlenmesi ve kabulü sigortacıya ve ilgili otoriteye göre değişir.
Seçimi gemi tipi ve boyutu, sefer bölgesi, sözleşmesel gereksinimler (örneğin bir sözleşmenin belirli bir güvence türünü istemesi) ve sigortacıların kabulü etkiler.
Teklif İçin Gerekli Bilgiler
- Gemi adı ve IMO numarası; gemi ve gövde tipi; brüt tonaj; inşa yılı
- Bayrak ve sicil limanı; klas kuruluşu
- Ticaret ve sefer bölgesi; taşınan yük türleri
- Mürettebat sayısı ve milliyeti; ISM işleten şirket ve belgeler
- Malik, işleten, yönetici ve varsa ortak sigortalılar
- Son yılların hasar geçmişi
- Talep edilen teminat sınıfı (örneğin P&I, FD&D), limit ve muafiyetler
Kabul, ek bilgi talepleri ve şartlar ilgili kulüp veya sigortacıya aittir.
Sık Sorulan Sorular
P&I ile H&M aynı şey mi?
Çatma sorumluluğunun 1/4'ü her zaman P&I'ye mi düşer?
P&I, Cargo sigortasının yerine geçer mi?
P&I hukuki masrafları FD&D'yi kapsar mı?
Mutual, fixed premium ve ticari seçenekler aynı kapsamı sunar mı?
P&I savaş riskini kapsar mı?
P&I zorunlu mu?
Neolife'ın Rolü
Neolife Grup, gemi malikleri, işletenler ve kiracılar için P&I sigorta ihtiyaçlarının analiz edilmesi, H&M ve diğer denizcilik poliçeleriyle teminat koordinasyonunun sağlanması ve ulusal ve uluslararası sigorta piyasalarında uygun çözümlerin araştırılması süreçlerinde brokerlik hizmeti sunar. Teklif, teminat kapsamı, limitler ve kabul şartları ilgili sigortacı veya P&I kuruluşunun değerlendirmesine tabidir.