Nakliyat Savaş ve Grev Sigortası Nedir?
Nakliyat savaş ve grev sigortası, taşınan yükün savaş kaynaklı kayıp veya hasarını (Cargo War) ve grev, kargaşa, terör ve belirli siyasi, ideolojik veya dini güdülerle hareket eden kişilerin neden olduğu kayıp veya hasarını (Cargo Strikes) ele alan klozlardır. Bu klozlar ana nakliyat poliçesine eklenir ve ana poliçeden ayrı değerlendirilir.
Yük tarafındaki bu yapı, geminin kendisine yönelik hull war teminatından ayrıdır; gemi tarafı için Tekne Savaş Riskleri Sigortası sayfasına bakılabilir. Bu sayfada incelenen metinler, Institute War Clauses (Cargo) (CL385) ve Institute Strikes Clauses (Cargo) (CL386) için 01/01/2009 tarihli örnek metinlerdir; poliçeye eklenen sürüm farklı olabilir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir poliçenin kapsamı, bedeli, kabulü veya ödeme garantisi anlamına gelmez.
Savaş, Grev, SRCC, Terör ve Piracy: Aynı Teminat Değildir
- Savaş (Cargo War): Savaş, iç savaş, devrim, isyan veya bunlardan doğan iç karışıklık ve savaşan bir güce karşı ya da onun tarafından yapılan düşmanca eylemler; ayrıca bu risklerden doğan capture, seizure, arrest, restraint ve detainment ile terk edilmiş mayın, torpido ve silahlar.
- Grev ve kargaşa (Cargo Strikes): Grevciler, lokavta uğrayan işçiler veya iş uyuşmazlığına, ayaklanmaya ve halk hareketlerine (riots, civil commotions) katılan kişilerin neden olduğu kayıp ve hasar.
- Terör: Hükümeti zorla veya şiddetle devirmeyi ya da etkilemeyi amaçlayan bir örgüt adına veya onunla bağlantılı olarak hareket eden kişinin eylemi. Örnek Strikes klozunda ayrı bir risk olarak yer alır.
- Siyasi, ideolojik veya dini güdü: Örnek Strikes klozunda ayrı bir risk olarak yer alır.
- SRCC: SRCC (Strikes, Riots and Civil Commotions) piyasada sık kullanılan bir kısaltmadır; ancak incelenen kloz metinlerinde bu kısaltma geçmez. Cargo Strikes klozu SRCC'den daha geniştir, çünkü terör ve siyasi, ideolojik veya dini güdülerle hareket eden kişileri de içerir.
- Piracy: Ayrıca değerlendirilir. ICC (A)'da savaş istisnası piracy'yi hariç tutar (piracy excepted), yani piracy bu istisnaya girmez; ICC (B)'nin isimli risk listesinde piracy yer almaz. Cargo War ve Cargo Strikes klozlarının risk listelerinde piracy ayrıca sayılmaz.
Cargo War: Savaş Riskleri
Örnek olarak incelenen Institute War Clauses (Cargo) metni (CL385, 01/01/2009) şu yapıyı taşır:
- Risklerin kapsamı: Savaş, iç savaş, devrim, isyan veya bunlardan doğan iç karışıklık ve düşmanca eylemler; savaş kaynaklı capture, seizure, arrest, restraint ve detainment; terk edilmiş mayın, torpido, bomba ve savaş silahları.
- Genel avarya ve kurtarma: Teminat kapsamındaki bir riskten kaçınmak için yapılan genel avarya ve kurtarma giderleri, taşıma sözleşmesine ve uygulanan hukuka göre ele alınır.
- Taşıma aşamasına bağlı başlangıç: Sigorta, yalnızca yük denizaşırı bir gemiye yüklendiği anda başlar; bu nedenle karadaki depolama veya karayolu aşamaları Cargo War kapsamında değildir.
- Bitiş: Yükün nihai limanda veya yerde gemiden boşaltılmasıyla ya da geminin varışından itibaren 15 günün sonunda, hangisi önce gerçekleşirse sona erer. Yeniden başlama ve aktarma için bildirim ve ek prim gibi koşullar vardır.
- Mayın ve torpido uzantısı: Yalnızca yüzen veya batık mayın ve terk edilmiş torpido riskine ilişkin dar bir uzantıdır: sigortalı mal veya bir kısmı denizaşırı gemiye giderken ya da gemiden gelirken mavna ve benzeri araçlarda bulunduğu sürece geçerlidir. Her halükarda, sigortacıların özel olarak başka türlü kabul etmesi dışında, denizaşırı gemiden boşaltmadan itibaren 60 günün sonunu aşmaz. Bu uzantı Cargo War teminatının geneline uygulanan bir kural değildir.
- Hava ile devam: Yük havayoluyla devam ediyorsa Institute War Clauses (Air Cargo) metni poliçenin parçası sayılır.
Cargo Strikes: Grev, Kargaşa ve Terör
Örnek olarak incelenen Institute Strikes Clauses (Cargo) metni (CL386, 01/01/2009) şu yapıyı taşır:
- Risklerin kapsamı: Grevciler, lokavta uğrayan işçiler veya iş uyuşmazlığına, ayaklanmaya ve halk hareketlerine katılan kişiler; terör eylemi (örgüt adına veya örgütle bağlantılı olarak); siyasi, ideolojik veya dini güdüyle hareket eden kişi.
- Genel avarya ve kurtarma: Teminat kapsamındaki bir riskten kaçınmak için yapılan giderler ele alınır.
- Taşıma yapısı: Cargo War'dan farklı olarak sigorta, yükün satıcının deposunda veya saklama yerinde taşıma amacıyla ilk hareket ettirildiği andan başlar ve olağan taşıma süresince devam eder; nihai depoda boşaltma tamamlandığında veya boşaltmadan itibaren 60 günün sonunda gibi koşullarla sona erer.
- Özel istisnalar: Grev, lokavt, iş uyuşmazlığı, ayaklanma veya kargaşa sonucu işgücünün yokluğu, azlığı veya engellenmesinden doğan kayıp, hasar ve masraflar ile savaş kaynaklı kayıplar örnek metinde Strikes klozunun dışındadır.
Her iki klozda da gecikme kaynaklı kayıplar, yükün kendi niteliğinden doğan kayıplar, yetersiz ambalaj ve iflas veya mali temerrüt gibi başlıca istisnalar yer alır; ayrıntı için aşağıdaki istisnalar bölümüne bakınız.
ICC A, B ve C ile Cargo War ve Cargo Strikes Klozlarının Ayrımı
Tabloyu yatay kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.
| ICC (A), (B), (C) | Institute War Clauses (Cargo) | Institute Strikes Clauses (Cargo) | |
|---|---|---|---|
| Ana konu | Fiziksel kayıp ve hasar (A: istisnalar dışında geniş; B ve C: isimli riskler) | Savaş kaynaklı kayıp ve hasar | Grev, kargaşa, terör ve siyasi, ideolojik veya dini güdülü eylem kaynaklı kayıp ve hasar |
| Savaş | İstisna | Teminat konusu | İstisna |
| Grev ve kargaşa | İstisna | Teminat konusu değil | Teminat konusu |
| Terör ve siyasi güdü | İstisna | Teminat konusu değil | Teminat konusu |
| Capture, seizure, arrest, detainment | Savaş kaynaklı olanlar istisna | Yalnızca savaş riskinden doğanlar teminat konusu | Risk listesinde ayrıca sayılmaz |
| Piracy | ICC (A)'da savaş istisnasının dışında (piracy excepted); ICC (B)'nin isimli risklerinde yok | Risk listesinde ayrıca sayılmaz | Risk listesinde ayrıca sayılmaz |
| Başlangıç | Depodan depoya yapı | Yük denizaşırı gemiye yüklendiğinde | Depodan depoya yapı |
| Bitiş | Nihai depoda boşaltma veya sınırlı süre | Gemiden boşaltma veya varıştan 15 gün | Nihai depoda boşaltma veya boşaltmadan 60 gün |
Ana nakliyat teminatının ayrıntıları için Nakliyat Sigortası sayfasına bakılabilir.
İptal, Coğrafi Sınırlama ve Ek Prim
- Cargo War iptali: Örnek olarak incelenen Institute War Cancellation Clause (Cargo) (CL271, 1/12/82) ve benzer iptal klozunda (CL396) sigortacı veya sigortalı savaş teminatını iptal edebilir; iptal, bildirim tarihinden itibaren 7 günün bitiminde geçerli olur. İptal geçerli olmadan önce kloz hükümlerine göre başlamış sigortalar iptalden etkilenmez.
- Cargo Strikes iptali: Strikes riskleri için iptal koşulları poliçedeki iptal klozuna bağlıdır; bu sayfada süre verilmez.
- Coğrafi sınırlama: Kloz metinleri kendiliğinden belirli bir coğrafya sınırı getirmez. Ülke veya bölge bazlı kısıtlamalar, ek prim, yaptırım değerlendirmesi ve ek koşullar sigortacının poliçe düzenlemesinde belirlenir.
- Listed areas: Joint War Committee'nin yayımladığı listed areas listesi gemi için hull war, piracy, terrorism ve ilgili riskleri konu alır; yük sigortası için ayrı değerlendirme yapılır ve bu sayfada sabit bir liste yer almaz.
- Ek prim: Savaş ve grev primi genellikle ana nakliyat priminden ayrı gösterilir ve seferin niteliğine göre değişir; bu sayfada oran verilmez.
Örnek Metinlerdeki Başlıca İstisnalar
- Sigortalının kasıtlı kusuru.
- Olağan sızıntı, ağırlık veya hacim kaybı ve olağan yıpranma.
- Sigortalı veya çalışanlarınca yapılan ambalaj veya hazırlığın yetersizliği (konteyner içi istif de ambalaj sayılır).
- Yükün kendi niteliğinden veya iç kusurdan doğan kayıp.
- Gecikmenin sebep olduğu kayıp, hasar ve masraflar (gecikme sigortalanmış bir riskten kaynaklansa bile; genel avarya ve kurtarma giderleri ayrıdır).
- Geminin sahibi, yöneticisi, kiracısı veya işletmecisinin iflası veya mali temerrüdü (sigortalının bunu bildiği veya bilmesi gereken durumlarda).
- Seferin veya girişimin kaybı veya boşa gitmesine dayanan talepler.
- Atom veya nükleer silahların düşmanca kullanımı.
- Sigortalının bildiği gemi veya konteyner elverişsizliğinden doğan kayıplar.
Yük Savaş ve Grev Teminatı ile Taşıyıcı ve Forwarder Sorumluluğunun Ayrımı
- Yük sigortası: Savaş ve grev klozları yükün kendisinin kaybını veya hasarını konu alır.
- Taşıyıcı ve forwarder sorumluluğu: CMR ve FFL poliçeleri taşıyıcının veya forwarder'ın hukuki sorumluluğunu ele alır; yük sigortası taşıyıcıya veya diğer sorumluya fayda sağlamaz (örnek Cargo War metninde bu açıkça belirtilir). Bkz. CMR ve FFL sayfaları.
- Tekne teminatı: Geminin kendisinin savaş ve grev riskleri Tekne Savaş Riskleri Sigortası'nın konusudur.
Sigortalanabilir Menfaat ve Taşıma Tarafları
- Yükün sahibi: Yüke ilişkin ekonomik menfaat, teminatın temel dayanağıdır; örnek metinlerde tazminat için kayıp anında sigortalanabilir menfaat gerekir.
- İhracatçı ve ithalatçı: Menfaat, satış sözleşmesine, teslim şartlarına ve riskin fiilen geçtiği ana göre taraflar arasında değişebilir.
- Taşıyıcı ve forwarder: Kendi hukuki sorumlulukları bakımından menfaatleri vardır; yükün kendisindeki menfaat otomatik değildir.
Teslim şartları (Incoterms) riskin ve masrafların taraflar arasında nasıl paylaşıldığının önemli bir göstergesidir, ancak tek başına her durumda sigortalanabilir menfaati belirlemez.
Türkiye'de Yerleştirme ve Mevzuat Çerçevesi
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.15 uyarınca Türkiye'de yerleşik kişiler, Türkiye'deki sigortalanabilir menfaatlerini Türkiye'de faaliyette bulunan sigorta şirketlerine yaptırmak zorundadır. Aynı maddede ihracat ve ithalat konusu mallar için nakliyat sigortası, yurt dışında yaptırılabilecek sigortalar arasında ayrıca sayılmıştır. Yurt içi taşımalar bu istisnanın konusu olarak sayılmamıştır.
Ana nakliyat sigortasına eklenen savaş ve grev klozlarının bu istisna kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, poliçenin yapısına, kanunun ve ikincil düzenlemelerin güncel hâline bağlıdır; ikincil düzenlemeler ve Hazine ve Sigortacılık mevzuatı güncel hâliyle kontrol edilmelidir.
Teklif ve Underwriting İçin Gerekli Bilgiler
- Yükün cinsi ve sigorta değeri
- Çıkış, varış ve aktarma noktaları; taşıma modu
- Taşıyıcı ve gemi bilgileri (bayrak, klas, yaş)
- Ambalaj ve konteyner yapısı; depolama süreleri
- Sevkiyat tarihleri ve gecikme veya bekleme senaryoları
- Riskli bölge veya listed area ile bağlantılı ülke ve limanlar
- Alıcı, satıcı ve diğer tarafların yaptırım taraması bilgileri
- Mevcut açık poliçe veya abonman yapısı
- Talep edilen limit, muafiyet ve kloz sürümü
Bu liste örnektir; istenen bilgi ve belgeler sigortacıya ve poliçe yapısına göre değişir ve her sigortacı için zorunlu tek bir standart form olarak okunmamalıdır. Kabul, ek bilgi talepleri ve şartlar ilgili sigortacıya aittir.
Sık Sorulan Sorular
Standart nakliyat poliçesi savaş ve grev risklerini kapsar mı?
Cargo Strikes klozu SRCC ile aynı mıdır?
Cargo War teminatı ne zaman başlar ve biter?
Savaş ve grev teminatı iptal edilebilir mi, belirli bölgelerde sınırlama olur mu?
Türkiye'de nakliyat savaş ve grev teminatı verilir mi?
Neolife'ın Rolü
Neolife Grup, taşıma ve yük bilgilerini değerlendirerek ihtiyaca uygun teminat yapısını belirleyebilir, uygun sigorta ve reasürans çözümlerini araştırıp yerleştirme çalışması yürütebilir ve gelen teklifleri karşılaştırır. Bu, belirli bir sigortacının veya reasürörün savaş ve grev kapasitesi, teminatın kabulü, fiyat veya ödeme taahhüdü anlamına gelmez; bunlar ilgili sigortacı ve poliçe şartlarına bağlıdır.