Stock Throughput Sigortası Nedir?
Stock throughput (STP) sigortası, bir işletmenin stokunu tedarik zinciri boyunca tek bir poliçede ele alan, genellikle tüm riskler (all risks) esaslı bir yapıdır. Türkçede stok geçiş sigortası olarak da anılır. Stok; sigortalı lokasyonlarda ve üçüncü taraf depolarda beklerken, kara, deniz veya hava yoluyla taşınırken tek bir sigorta kurgusu içinde değerlendirilir. Amaç, normalde ayrı ayrı çalışan iki poliçe arasında (stok için yangın/mülk sigortası ve taşıma için nakliyat sigortası) oluşabilecek kapsam boşluklarını ve çakışmaları azaltmaktır.
Piyasada STP'nin kapsamı ve adı üründen ürüne değişir; bu ürün Türkiye'de her sigortacı tarafından aynı adla veya aynı kapsamda sunulmayabilir. Yerel piyasada kapasite ve wording yerleştirme çalışmasıyla araştırılır. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir poliçenin kapsamı, bedeli, kabulü veya ödeme garantisi anlamına gelmez.
Stok, Transit ve Depolama Arasındaki Boşluk
Standart bir mülk (yangın) poliçesi stoku sigortalı lokasyonda ele alır; transit sırasındaki, üçüncü taraf depodaki veya limanda bekleyen stok için teminatı sınırlayabilir ya da hariç tutabilir. Nakliyat poliçesi ise taşımadaki eşyayı ele alır; depoda uzun süre beklemeyi ve işletmenin kendi lokasyonlarındaki stoku wording'e göre kapsam dışı bırakabilir. Çok lokasyonlu, çok modlu ve üçüncü taraf lojistik (3PL) kullanan işletmelerde bu iki poliçenin sınırında zarar oluşabilir.
- Tek kurgu: STP'de stok, sigortalı lokasyonlar arasında ve transit sırasında tek bir poliçe yapısı içinde ele alınabilir; hangi aşamaların ve lokasyonların kapsandığı wording'den doğrulanmalıdır.
- Üçüncü taraflar: 3PL veya acente elinde bulunan stok bazı yapılarda bağlı (contingent) riskler kapsamında değerlendirilir; kapsam ve sınırlar wording'e bağlıdır.
- Ayrı poliçe ihtiyacı: STP'nin varlığı, işletmenin yangın, nakliyat veya sorumluluk poliçelerine ihtiyacını otomatik olarak ortadan kaldırmaz; hangi riskin hangi poliçeyle ele alınacağı yapı incelenerek belirlenir.
Stok, Transit ve Depolama Aşamalarında Teminat
Tabloyu yatay kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.
| Genellikle ayrı çalışan poliçe | Stock throughput yaklaşımı | |
|---|---|---|
| İşletmenin kendi lokasyonunda depolama | Yangın / mülk sigortası (stok) | Wording'e göre tek yapı içinde ele alınabilir |
| Transit (kara, deniz, hava) | Nakliyat sigortası (Marine Cargo) | Wording'e göre tek yapı içinde ele alınabilir |
| Üçüncü taraf depo, liman veya 3PL elinde bekleme | Mülk sigortası sınırlayabilir; nakliyat sigortası sınırlı olabilir | Bazı yapılarda bağlı (contingent) risk olarak ele alınabilir |
| Yükleme, boşaltma ve aktarma | Nakliyat sigortası (wording'e bağlı) | Wording'e göre ele alınır |
| Üretim veya işleme sürecindeki stok | Mülk ve mühendislik poliçeleri | İşleme sürecinde doğan hasar genellikle kapsam dışıdır (örnek yapılarda) |
Tablo genel bir çerçevedir; her satır poliçe wording'ine ve sigortacının yapısına göre değişir.
Kimler İçin Uygundur?
STP, stoku birden fazla lokasyonda ve taşıma aşamasında bulunan işletmelere yöneliktir. Piyasa kaynakları genellikle ithalatçıları, ihracatçıları, distribütörleri ve çok lokasyonlu üreticileri örnek gösterir:
- İthalatçı ve ihracatçılar: Hammadde veya mamulün liman, gümrük ve transit aşamalarından geçtiği işletmeler.
- Distribütör ve perakende zincirleri: Birden fazla depo ve dağıtım noktası arasında stok taşıyan işletmeler.
- Üretici ve sanayi işletmeleri: Hammadde ve mamul stokunu kendi tesisleri ile depolar arasında hareket ettirenler.
- 3PL kullanan işletmeler: Stokun bir kısmı üçüncü taraf lojistik sağlayıcıların elinde olanlar.
Hiçbir tarafın sırf bu sıfatla otomatik olarak sigortalı sayılmaması gerekir; sigortalanabilir menfaat mülkiyet, sözleşme ve sorumluluk ilişkisine göre belirlenir ve ek sigortalılar poliçede tanımlanır.
Sigorta Bedeli, Beyan ve Limitler
Aşağıdakiler örnektir; yapı sigortacıya ve wording'e göre değişir.
- Sigorta bedeli: Stokun değeri; hangi esasa göre (örneğin maliyet bedeli, satış bedeli) belirleneceği wording'e bağlıdır.
- Beyan ve raporlama: Stok değerleri dalgalandığı için bazı yapılarda periyodik beyan veya raporlama esaslı çalışılabilir; beyanın doğruluğu ve zamanında yapılması teminatı etkileyebilir.
- Lokasyon ve taşıma limitleri: Lokasyon başına ve sevkiyat başına limitler ile toplam (agregat) limitler poliçede tanımlanır.
- Alt limitler: Bazı rizikolar (örneğin doğal afet veya üçüncü taraf depolardaki stok) için alt limitler uygulanabilir.
- Muafiyetler: Lokasyon, sevkiyat veya olay başına muafiyetler ve bekleme süreleri poliçede tanımlanır.
Stock Throughput, Marine Cargo, Yangın ve FFL Karşılaştırması
Tabloyu yatay kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.
| Stock throughput | Marine Cargo | Yangın / mülk (stok) | FFL (depolama sorumluluğu) | |
|---|---|---|---|---|
| Konu | Stokun lokasyonlar arasında ve transit sırasında fiziksel kaybı veya hasarı | Taşınan eşyanın fiziksel kaybı veya hasarı | Sigortalı lokasyondaki stokun yangın ve benzeri rizikolardan hasarı | Forwarder'ın elindeki eşyaya ilişkin hukuki sorumluluğu |
| Sigortalı menfaat | Stok üzerindeki menfaat (genellikle stok sahibi) | Eşya üzerindeki menfaat | Stok sahibi | Forwarder |
| Teminat niteliği | Fiziksel mal hasarı (çoğunlukla tüm riskler esaslı; wording'e bağlı) | Fiziksel mal hasarı | Fiziksel mal hasarı (sayılan veya tüm riskler) | Hukuki sorumluluk |
| Depolama aşaması | Wording'e göre kapsanır | Wording'e göre sınırlı | Sigortalı lokasyonda kapsanır | Forwarder'ın elindeki depolama |
Bu ürünler birbirinin yerine geçmez. Taşınan eşya için Nakliyat Sigortası, sigortalı lokasyondaki stok ve bina için Yangın ve Ticari Mülk Sigortaları, forwarder'ın depolama sorumluluğu için Freight Forwarder Sorumluluğu sayfalarına bakın.
İstisnalar ve Poliçe Sınırları
Aşağıdakiler örnektir; liste tam değildir ve her istisnanın istisnası veya şarta bağlı kapsamı olabilir.
- İşleme sürecinde doğan hasar: Üretim veya işleme faaliyetinin kendisinden doğan hasar örnek yapılarda hariç tutulur.
- Gecikme ve dolaylı zarar: Gecikmeden veya iş durmasından doğan finansal zarar çoğu yük ve stok klozunda hariçtir.
- Eşyanın doğal ayıbı ve bozulma: Eşyanın kendi niteliğinden kaynaklanan bozulma bazı wording'lerde hariçtir. Soğutma arızası kaynaklı bozulma ayrı değerlendirme gerektirir; bkz. Soğuk Zincir Yük Sigortası.
- Gizemli kayıp ve envanter noksanı: Sayımda tespit edilen veya açıklanamayan kayıplar bazı wording'lerde hariç tutulur veya kazanın ispatına bağlanır.
- Yetersiz ambalaj ve istif: Depolama veya taşımaya uygun olmayan ambalaj veya istif bazı wording'lerde hariçtir.
- Savaş, grev ve benzeri riskler: Ayrı kloz ve şartlara bağlı olabilir.
- Muafiyet ve limitler: Lokasyon, sevkiyat veya olay başına muafiyet ile alt limitler poliçede tanımlanır.
Teklif ve Underwriting İçin Gerekli Bilgiler
- Stok türleri ve değerleri (en düşük ve en yüksek değer; mevsimsel dalgalanma)
- Lokasyonlar: işletmenin kendi lokasyonları, üçüncü taraf depolar ve limanlar; depolama süreleri
- Taşıma rotaları ve modları (kara, deniz, hava), sevkiyat sıklığı ve yıllık akan (throughput) değer
- 3PL ve taşıyıcı sözleşmeleri ile bunlardaki sorumluluk sınırları
- Yangın koruma, güvenlik ve depolama koşulları (istif yüksekliği, sıcaklık vb.)
- Mevcut yangın ve nakliyat poliçeleri ve limitleri
- Hasar geçmişi ve talep edilen muafiyetler
Bu liste örnektir; istenen bilgi ve belgeler sigortacıya ve poliçe yapısına göre değişir ve her sigortacı için zorunlu tek bir standart form olarak okunmamalıdır. Kabul, ek bilgi talepleri ve şartlar ilgili sigortacıya aittir.
Sık Sorulan Sorular
Stock throughput sigortası nedir?
Stock throughput ile Marine Cargo ve yangın sigortası arasındaki fark nedir?
Üretim ve işleme sırasındaki stok kapsanır mı?
Üçüncü taraf depo veya lojistik şirketinin elindeki stok kapsanır mı?
Soğutma arızası veya bozulma kaynaklı zarar kapsanır mı?
Stock throughput sigortası Türkiye'de her sigortacıda bulunur mu?
Teklif için hangi bilgiler gerekir?
Neolife'ın Rolü
Neolife Grup, ilgili bilgi ve sözleşmeleri değerlendirerek uygun yerel sigorta ve reasürans çözümlerini araştırabilir, yerleştirme çalışması yürütebilir ve gelen teklifleri karşılaştırır. Bu, belirli bir sigortacının veya reasürörün kapasitesi, teminatın kabulü, fiyat veya ödeme taahhüdü anlamına gelmez; bunlar ilgili sigortacının kurallarına, mevzuata ve poliçe şartlarına tabidir.