Marine DSU Nedir?
Marine DSU (Delay in Start-Up), bir projede kullanılacak kritik ekipmanın taşınması sırasında oluşan ve sigortalı sayılan fiziksel hasar nedeniyle projenin planlanan ticari faaliyete başlamasındaki gecikmeden doğan finansal kaybı ele alan bir sigorta çözümüdür. Piyasada aynı ihtiyaç için Marine ALOP (Advance Loss of Profits) ve proje kargosu kaynaklı Marine Consequential Loss gibi adlar da kullanılır; kapsam bakımından eşdeğer olup olmadıkları wording'e bağlıdır.
Teminat, eşyanın kendisindeki fiziksel zararı karşılamaz; bunu cargo/transit poliçesi ele alır. Marine DSU ise uygun koşullarda ve poliçede tanımlanan yöntemle hesaplanan finansal kaybı konu alır: örneğin gelecekteki gelirin ertelenmesi veya kaybı.
Kapsam sözleşmeye bağlıdır. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir poliçenin kapsamı, bedeli, kabulü veya ödeme garantisi anlamına gelmez.
Kimler İçin Uygundur?
Marine DSU'da sigortalanabilir menfaat, genellikle projenin zamanında faaliyete geçmesiyle elde edilecek gelire bağlı finansal menfaattir. Bu menfaat çoğunlukla proje sahibinde veya projenin gelirine ve finansmanına bağlı ilgili tarafta bulunur; bu gelire bağlı borç servisi veya sabit gider yükümlülüğü taşıyan proje sahipleri bu ihtiyacı duyabilir. Büyük ve kritik ekipmanın (örneğin türbin, trafo, reaktör ve benzeri) uzun taşıma zincirinde taşındığı enerji, sanayi ve altyapı projeleri tipik örneklerdir.
Yüklenicinin kendi maliyetleri, ek giderleri veya sözleşmesel sorumlulukları aynı finansal menfaat anlamına gelmez. Yüklenicinin sigortalı sıfatı taşıyıp taşıyamayacağı ve hangi menfaatin teminat altına alınabileceği poliçe yapısına ve wording'e bağlıdır. Finansman tarafının poliçedeki konumu (örneğin sigortalı veya ödemeden yararlanan taraf) da finansman sözleşmesine ve wording'e göre belirlenir. Uygunluk, kabul ve şartlar ilgili sigortacıya aittir.
Marine Cargo ile İlişkisi
Marine Cargo, taşınan malın fiziksel zarar ve kayıplarını ele alır; Marine DSU ise uygun koşullarda bu tür hasarın doğurduğu proje gecikmesinin finansal sonucunu ele alır. Bu iki konu birbirinin yerine geçmez. Ayrıntılı cargo bilgisi için Nakliyat Sigortası sayfasına bakın.
Marine DSU, piyasada sıkça proje kargosu (cargo/transit) poliçesiyle bağlantılı olarak düzenlenir; fakat bu her durumda zorunlu tek yapı değildir. Cargo ile birlikte veya ayrı bir düzenlemeyle yapılandırılabilir; hangi yapının kullanılabileceği sigortacıya, projeye ve taşıma zincirine göre değişir.
Teslim şekli ve sigortalanabilir menfaat gibi konular için Incoterms Rehberi sayfası genel bilgi sunar; belirli bir sevkiyatta cargo teminatının ve DSU yapısının nasıl kurulacağı poliçe ve sözleşme metinlerine göre değerlendirilir.
Sigortalı Fiziksel Hasar ile Proje Gecikmesi Arasındaki Bağ
Marine DSU, kural olarak yalnızca gecikme varlığına değil, gecikmenin sigortalı fiziksel hasardan doğmasına dayanır. Genel yapı şöyle işler:
- Sigortalı fiziksel hasar: Taşınan proje ekipmanında, wording'in aradığı koşullara uygun sigortalı bir hasar oluşur.
- Proje etkisi: Bu hasar ekipmanın projeye zamanında ulaşmasını veya kullanıma hazır hale gelmesini engeller.
- Gecikme: Projenin planlanan ticari faaliyete başlama tarihi gecikir.
- Finansal kayıp: Gecikmenin poliçede tanımlanan finansal sonucu, poliçedeki yöntemle hesaplanır.
Her taşıma gecikmesi Marine DSU hasarı değildir. Hasar yokken yaşanan gecikmeler, sigortalı olay sayılmayan nedenler veya projede zaten var olan başka gecikmeler poliçede aranan şartları karşılamayabilir; bunların nasıl ele alınacağı wording'e ve özel genişletmelere bağlıdır.
Critical Path ve Planlanan Ticari Faaliyete Başlama Tarihi
Critical path, projenin tamamlanma süresini belirleyen faaliyetler zinciridir; bu zincirdeki bir gecikme genellikle projenin tamamını geciktirir. Hasar gören ekipman bu zincirde yer alıyorsa ve hasar projenin planlanan faaliyete başlama tarihini fiilen geciktiriyorsa, sigortalı fiziksel hasar ile gecikme arasındaki nedensellik değerlendirilir. Kritik yol dışındaki bir kalemin hasarı proje tarihini geciktirmeyebilir. Critical path analizinin ve proje takviminin poliçede ve değerlendirmede nasıl yer alacağı sigortacıya ve wording'e göre değişir.
Planlanan ticari faaliyete başlama tarihi (wording'lerde farklı adlarla geçebilir) ise gecikmenin hangi tarihe göre ölçüleceğini belirler. Bu tarihin nasıl tanımlandığı, hangi koşulda revize edilebileceği ve revizyonun sigortacı onayına tabi olup olmadığı poliçeden doğrulanmalıdır.
Marine DSU, CAR/EAR DSU–ALOP, BI ve Loss of Hire Farkı
Tabloyu yatay kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.
| Marine DSU | CAR/EAR DSU–ALOP | BI | Loss of Hire | |
|---|---|---|---|---|
| Aşama | Genellikle proje ekipmanı taşınırken | Genellikle inşaat ve montaj döneminde | Genellikle işletme faaliyete geçtikten sonra | Genellikle geminin ticari işletmesi sırasında |
| Konu | Taşıma kaynaklı sigortalı hasar nedeniyle projenin faaliyete başlamasındaki gecikme ve poliçede tanımlanan finansal kayıp (poliçedeki tazminat esasları ve limitlerle sınırlı) | Şantiye veya montaj kaynaklı sigortalı hasar nedeniyle başlama gecikmesi ve poliçede tanımlanan finansal kayıp (poliçedeki tazminat esasları ve limitlerle sınırlı) | Genellikle faaliyetteki işletmenin sigortalı maddi hasar sonrası, poliçede tanımlanan kazanç kaybı ve giderleri | Sigortalı olay nedeniyle geminin gelir getirici faaliyetinin aksaması ve poliçede tanımlanan kira veya işletme geliri kaybı |
| Sigortalı menfaat | Genellikle projenin gelirine bağlı finansal menfaat (çoğunlukla proje sahibi); sigortalı sıfatı poliçeye bağlıdır | Genellikle projenin gelirine bağlı finansal menfaat; sigortalı sıfatı poliçeye bağlıdır | Genellikle işletmenin kazanç ve giderlerine bağlı menfaat (işletme sahibi); poliçeye bağlıdır | Geminin kira veya işletme gelirine bağlı menfaat (gemi maliki veya işleteni); poliçeye bağlıdır |
| Dayanak | Genellikle cargo/transit kaynaklı sigortalı hasar ve ilgili wording; uygun özel wording'lerde CAR/EAR bağlantılı yapıyla kesişebilir | CAR/EAR kapsamındaki sigortalı maddi hasar ve ilgili wording; uygun özel wording'lerde taşıma riskleri de içerebilir | Genellikle işletmenin maddi hasar teminatı ve BI wording'i | Poliçede tanımlı sigortalı olay ve ilgili Loss of Hire wording'i |
Aşama ayrımı genel bir rehberdir, mutlak değildir: uygun özel wording'lerde Marine DSU ve CAR/EAR bağlantılı DSU kapsamları kesişebilir. Bu ürünler ayrı yapılardır ve birbirinin yerine geçmez. DSU ve ALOP terimleri bazı bağlamlarda aynı ihtiyacı anlatmak için eş anlamlı kullanılır; ancak kapsamları wording'e göre farklılaşabilir. CAR/EAR bağlantılı yapı için İnşaat ve Montaj Sigortası, faaliyetteki işletme için İş Durması / Kâr Kaybı Sigortası sayfalarına bakın.
Loss of Hire, geminin gelir getirici faaliyetinin aksamasına ilişkin ayrı bir teminattır ve proje DSU ile eşitlenmemelidir: proje gelirinin (finansman yükümlülükleri dahil) ertelenmesi ile geminin kira veya işletme gelirinin kaybı farklı ekonomik menfaatlerdir. Ürün farkı için Loss of Hire Sigortası sayfasına bakın.
Bekleme Süresi, Tazminat Dönemi ve Finansal Kayıp Hesabı
Bekleme süresi, gecikmenin ilk kısmında sigortalının kendi payında kalan süreyi; tazminat dönemi ise tazminatın hesaplandığı azami süreyi ifade eder. Bu süreler ve gün sayıları için tek bir standart yoktur; projeye, ekipmana ve sigortacının değerlendirmesine göre farklılaşır.
Finansal kaybın hangi unsurlardan oluştuğu poliçede tanımlanır. Wording'e bağlı olarak şu unsurlar gündeme gelebilir:
- Sabit giderler: Gelir elde edilemediği için karşılanamayan, poliçede tanımlı sabit gider unsurları.
- Borç servisi: Finansman kapsamında ödenmesi gereken, poliçede tanımlı tutarlar.
- Beklenen kâr: Gecikme olmasaydı elde edilecek, poliçedeki yöntemle hesaplanan kazanç.
- ICOW (Increased Cost of Working): Gecikmeyi önlemek veya azaltmak için yapılan makul ek giderler; kapsamı, sınırı ve sigortacı onayı şartı poliçeye bağlıdır.
Kayıp azaltma (mitigation) tedbirleri ve alternatif tedarik gibi çalışmalar da sigortacının onayına ve poliçe şartlarına tabidir. Tutarın hesaplanma yöntemi (gerçekleşen kayıp esasına dayalı mı, belirli günlük tutara dayalı mı) poliçeye göre değişebilir.
İstisnalar ve Poliçe Koşulları
Aşağıdakiler örnektir; liste tam değildir ve poliçeye göre değişir.
- Gecikmenin varlığı yeterli değildir: Poliçede aranan sigortalı fiziksel hasar, hasarın projeyi fiilen geciktirmesi ve diğer şartlar gerçekleşmelidir.
- Cezalar ve liquidated damages: Sözleşmesel gecikme cezaları ve liquidated damages otomatik olarak teminat kapsamında değildir; kapsamları ve sınırları poliçe ve ilgili genişletme şartlarına bağlıdır.
- Katastrofik riskler: Deprem, tsunami ve benzeri katastrofik olaylar poliçeye ve özel şartlara göre farklı biçimde ele alınır; genel bir kapsam garantisi verilemez.
- Bekleme süresi ve limitler: Bekleme süresi içindeki kayıp sigortalıda kalır; tazminat dönemi ve limit aşımı karşılanmaz.
- Bildirim ve poliçe koşulları: İlerleme raporları, değişikliklerin bildirimi ve diğer poliçe koşullarına uyum tazminatı etkileyebilir.
Önemli teminat koşulları: gemi arızası (vessel breakdown), General Average ve Salvage, savaş ve grev (war/strikes), CIF/FOB gibi teslim şekilleri ve sigortalanabilir menfaat, hasara dayanmayan gecikme genişletmeleri ile birden fazla gecikme nedeninin birlikte bulunması (concurrent delays) gibi konular poliçe şartlarına ve özel genişletmelere bağlıdır. Bunlar somut wording incelenmeden kapsam içinde veya dışında olduğu varsayılmamalıdır.
Teklif İçin Gerekli Bilgi ve Belgeler
- Proje sahibi, yüklenici ve proje türü ile bütçesi
- Kritik ekipman listesi ve ekipmanların proje takvimindeki yeri
- Nakliye güzergâhı, taşıma yöntemleri ve yükleme, boşaltma, geçici depolama aşamaları
- Proje kargosu poliçesi ve wording'i
- Planlanan ticari faaliyete başlama tarihi, critical path ve proje takvimi
- Hasar durumunda onarım veya yedek temin süresi
- Beklenen gelir, sabit gider ve borç servisi bilgileri
- Talep edilen bekleme süresi ve tazminat dönemi
- Geçmiş hasar ve gecikme bilgileri, gerekiyorsa risk mühendisliği veya survey ihtiyacı
Bu liste örnektir; istenen bilgi ve belgeler sigortacıya ve ürüne göre değişir ve her sigortacı için zorunlu tek bir standart form olarak okunmamalıdır. Kabul, ek bilgi talepleri ve şartlar ilgili sigortacıya aittir.
Sık Sorulan Sorular
Marine DSU nedir ve Marine Cargo sigortasından farkı nedir?
Her taşıma gecikmesi Marine DSU kapsamında mıdır?
Marine DSU ile CAR/EAR DSU–ALOP aynı şey midir?
Bekleme süresi ve tazminat dönemi ne kadardır?
Marine DSU teklifi için hangi bilgiler gerekir?
Neolife'ın Rolü
Neolife Grup, proje bilgilerini değerlendirerek uygun sigorta ve reasürans piyasasında yerleştirme çalışması yürütebilir ve gelen teklifleri karşılaştırır. Belirli bir sigortacının veya reasürörün kapasitesi, teminatın kabulü, fiyat veya ödeme taahhüdü anlamına gelmez; bunlar ilgili sigortacının kurallarına ve poliçe şartlarına tabidir.