Havacılık Ürün Sorumluluğu ve Tamamlanan İşler Sigortası Nedir?
Havacılık ürün sorumluluğu sigortası (aviation products liability), hava aracı, motor, komponent, parça, yakıt veya benzeri bir ürünü üreten, onaran, tedarik eden ya da bunlara hizmet veren işletmenin, ürün veya iş kendi kontrolünden çıktıktan sonra ortaya çıkan bedensel zarar ve maddi hasardan doğan hukuki sorumluluğunu ele alır. Tamamlanan işler sorumluluğu (completed operations), bakım, onarım, montaj gibi bir iş tamamlanıp hava aracı teslim edildikten sonra ortaya çıkan zararlar için kullanılan ayrı bir kavramdır; poliçede ürün sorumluluğuyla birlikte veya ayrı bir teminat olarak yer alabilir.
Gövde ve havayolu sorumluluğu Havacılık Sigortası sayfasındadır. Hangarkeeper ve MRO sorumluluğunun emanet alınan uçağa yönelik kısmı da o sayfada ele alınır; bu sayfa ürün ve tamamlanan işler sorumluluğuna odaklanır. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; belirli bir poliçenin kapsamı, kabulü, bedeli veya ödeme garantisi anlamına gelmez.
Ürün Sorumluluğu, Tamamlanan İşler, Hangarkeeper ve Havayolu Sorumluluğu
Aşağıdaki sorumluluk türleri birbirinin yerine geçmez; hasarın kaynağı, zamanı ve zarar gören taraf hangisinin devreye gireceğini belirler.
Tabloyu yatay kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.
| Zarar gören / zamanı | Kime gerekir | |
|---|---|---|
| Ürün sorumluluğu | Ürün sigortalının kontrolünden çıktıktan sonra üçüncü şahıs veya yolcuya verilen bedensel zarar ve maddi hasar | Üreticiler, parça tedarikçileri, dağıtıcılar |
| Tamamlanan işler | Bakım, onarım veya montaj tamamlanıp hava aracı teslim edildikten sonra ortaya çıkan zarar | MRO ve onarım işletmeleri, modifikasyon yapan kuruluşlar |
| Hangarkeeper | Emanet alınan, başkasına ait hava aracının sigortalının gözetimindeyken uğradığı hasar | MRO, FBO, uçuş okulları, hangar işletmecileri |
| Havayolu / operatör sorumluluğu | Hava aracının işletilmesinden doğan üçüncü şahıs ve yolcu zararı | Hava aracı işletenler |
| Havalimanı işletmecisi sorumluluğu | Havalimanı sahası ve operasyonlarından doğan üçüncü şahıs zararı | Havalimanı işletmecileri; bkz. Havalimanı İşletmecileri Sorumluluk Sigortası |
Kimler İçin Önemlidir?
- Hava aracı, motor ve komponent üreticileri: tasarım, üretim ve kalite sistemlerinden doğan ürün sorumluluğu; seri üretimde aynı kusurdan çok sayıda zarar doğma riski
- Parça tedarikçileri ve dağıtıcılar: izlenebilirlik, sertifikalı parça belgeleri ve tedarik zinciri; hatalı parçanın uçağa takılması
- MRO işletmeleri: bakım, onarım ve modifikasyondan sonra teslim edilen uçağın tamamlanan işler riski
- Yakıt ve yer hizmeti sağlayıcıları: yakıt kalitesi, kirlenme veya hizmet hatasından doğan zarar
- Aviyonik ve yazılım tedarikçileri: sistem arızasından doğan zarar; siber unsurlar için bkz. Siber Sigortası
Teminat Yapısında Dikkat Edilecek Noktalar
- Limit yapısı: her olay için limit ile yıllık toplam (aggregate) limit; ürün ve tamamlanan işler için ayrı toplam limit olup olmadığı
- Teminatın dayanağı: zararın ortaya çıktığı veya talebin yapıldığı döneme göre kurgulanan poliçe yapıları ve geriye dönük tarih (retroactive date) hükümleri poliçeden teyit edilmelidir
- Seri kayıp ve parti hükümleri: aynı kusurdan doğan çok sayıda zararın tek olay mı yoksa ayrı olaylar mı sayılacağı
- Coğrafi ve yargı alanı: ürünün kullanıldığı ülkeler ve davanın açılabileceği yargı yetkisi; poliçedeki coğrafi sınır ve yargı yetkisi sınırlamaları prim ve kapsamı etkileyebilir
- Üretici ve satıcı hükümleri: distribütör veya müşteriye "vendor" ya da ek sigortalı sıfatı tanınması
- Savunma giderleri: limit içinde mi, dışında mı olduğu
Genellikle Dışlanan veya Ayrı Yapılandırılan Konular
- Grounding: ürün kusuru nedeniyle bir filonun uçuştan men edilmesinden doğan gelir kaybı genellikle ürün sorumluluğu limitinin dışındadır; ayrı bir grounding teminatı gerekebilir
- Geri çağırma (recall): ürünün geri çağrılması, değiştirilmesi veya düzeltilmesi maliyeti genellikle standart ürün sorumluluğu kapsamı dışındadır
- Kendi ürününün hasarı: sigortalının ürettiği veya onardığı parçanın kendisinin bedeli ve onarım maliyeti genellikle kapsam dışıdır
- Sözleşmesel sorumluluk: müşteri sözleşmelerinde üstlenilen ek sorumluluklar poliçe ile uyumlu mu kontrol edilmelidir
- Savaş ve terör: havacılık poliçelerindeki savaş dışlaması ve geri alım yapısı için bkz. Havacılık Savaş Riskleri Sigortası
- Mesleki hata: tasarım, mühendislik veya onay hizmetlerindeki mesleki hata için bkz. Mesleki Sorumluluk Sigortası
Bu liste örnektir; hangi unsurların dışlandığı veya genişletme ile geri alındığı poliçe wording'ine bağlıdır.
Türkiye'de Onay Kuruluşları ve Sigorta
Havacılık ürünü üreten veya bakım yapan kuruluşlar, Türkiye'de SHGM onayı kapsamında faaliyet gösterir; Avrupa Birliği'nde benzer onaylar EASA Part-21 (üretim) ve Part-145 (bakım) ile düzenlenir. Türkiye'de uygulanan güncel onay mevzuatı bu sayfada ayrıntılı olarak aktarılmamıştır ve ilgili SHGM metninden doğrulanmalıdır. Onay kapsamı ve faaliyet sınırları sigortacının değerlendirmesini etkiler; hangi onayın hangi faaliyeti kapsadığı kuruluşun kendi belgesinden kontrol edilmelidir.
Teklif İçin Hangi Bilgiler İstenir?
- Faaliyet türü: üretim, onarım, dağıtım, bakım veya yakıt ve yer hizmeti; ürün ve hizmet listesi
- Sahip olunan onay ve sertifikalar ve bunların kapsamı
- Yıllık ciro, ihracat oranı ve ürünlerin kullanıldığı ülkeler
- Müşteri sözleşmelerinde istenen limit ve ek sigortalı şartları
- Kalite ve izlenebilirlik sistemi; tedarik zinciri uygulamaları
- Talep edilen limit, tamamlanan işler ve grounding ihtiyacı
- Hasar geçmişi
Bu liste örnektir; istenen bilgi ve belgeler sigortacıya ve poliçe yapısına göre değişir. Kabul, ek bilgi talepleri ve şartlar ilgili sigortacıya aittir.
Sık Sorulan Sorular
Havacılık ürün sorumluluğu sigortası nedir?
Ürün sorumluluğu ile tamamlanan işler sorumluluğu arasındaki fark nedir?
Hangarkeeper poliçesi tamamlanan işler riskini karşılar mı?
Grounding sigortası nedir ve ürün sorumluluğuna dahil midir?
Geri çağırma (recall) maliyetleri kapsanır mı?
Türkiye'de havacılık ürün sorumluluğu sigortası zorunlu mudur?
Teklif için hangi bilgiler gerekir?
Neolife'ın Rolü
Neolife Grup, ilgili bilgi ve sözleşmeleri değerlendirerek uygun yerel sigorta ve reasürans çözümlerini araştırabilir, yerleştirme çalışması yürütebilir ve gelen teklifleri karşılaştırır. Bu, belirli bir sigortacının veya reasürörün kapasitesi, teminatın kabulü, fiyat veya ödeme taahhüdü anlamına gelmez; bunlar ilgili sigortacının kurallarına, mevzuata ve poliçe şartlarına tabidir.