Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası:
Yolcu Taşıyan Gemiler

Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Nedir?

Deniz araçları zorunlu mali sorumluluk sigortası, ticari amaçlı yolcu taşıyan bir deniz aracında meydana gelen kaza, sabit ve yüzer cisimlere çarpma veya çatma sonucu seyahat eden yolcuların ya da üçüncü şahısların uğradığı bedeni ve maddi zararlara ilişkin işletmenin veya donatanın tazminat sorumluluğunu, poliçede yazılı sigorta bedeline kadar karşılayan zorunlu sigortadır (Genel Şartlar A.1). Sigortalının haksız taleplere karşı savunmasını da temin eder.

Bu sigorta Türk Ticaret Kanunu m.1259 ve ilgili Tarife ve Talimat Tebliği çerçevesinde düzenlenir. Armatörün üçüncü kişilere karşı denizcilik sorumluluklarını karşılayan P&I sigortasından ve zevk teknelerinde ihtiyari olarak alınan tekne sorumluluk teminatlarından hukuki dayanağı, zorunluluk durumu ve asgari tutarları bakımından ayrıdır (bkz. "P&I ve İhtiyari Sigortalardan Fark").

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş, belirli bir sigortacının kapasitesi, teminat taahhüdü veya fiyat teklifi anlamına gelmez.

Kimler İçin Zorunludur? Hukuki Dayanaklar

Zorunluluk tek bir hükümden değil, aşağıdaki hükümlerden doğar. Hangi hükmün kapsamında olunduğu, poliçe düzenlenmeden önce geminin ruhsatına ve faaliyetine göre doğrulanmalıdır.

• TTK m.1259: Onikiden fazla yolcu taşımak için ruhsat almış bir gemi ile yolcu taşındığında, taşımanın tamamını veya bir kısmını üstlenen veya gerçekleştiren bütün taşıyanlar, yolcuların ölümünden veya yaralanmalarından doğabilecek sorumluluklarına karşı sigorta yaptırmakla yükümlüdür. Bu şartları yerine getirmeyen geminin yola çıkmasına izin verilmez.
• 2634 sayılı Kanun m.29 (beşinci fıkra): Denize elverişlilik belgesinde kapasitesi onikiden fazla olan deniz turizmi araçları, TTK m.1259'daki sigorta gereklerine tabidir. Aynı maddeye göre Türk bayraklı deniz turizmi araçlarının gezi, spor ve eğlence amacıyla kullanılması yolcu taşımacılığı sayılmaz.
• Düzenli seferler: Gemilerle Yapılan Düzenli Seferler Hakkında Yönetmelik (22/11/2023, 32377) m.5 uyarınca düzenli sefer işletmecileri, hat izni süresince Bakanlıkça kabul gören ve ilan edilmiş kulüp ve sigortacılardan zorunlu sigorta yaptırmak zorundadır; hat izni başvurusunda sigorta poliçesi istenir (m.7). Madde 12/7/2025 tarihli değişiklikle yeniden düzenlenmiştir; güncel metin Resmî Gazete'den teyit edilmelidir.
• Tarife ve Talimat Tebliği m.1: Tebliğ; TTK m.1259 kapsamındaki gemiler, 2634 sayılı Kanun m.29 beşinci fıkra kapsamındaki deniz turizmi araçları ve düzenli seferler yönetmeliği m.5 çerçevesinde denetim makamlarına poliçe sunmakla yükümlü gemiler için uygulanır.
• Deniz Turizmi Yönetmeliği m.51/2: Belgelendirilmiş deniz turizmi araçları işletmeleri, belgelerinde yazılı araçların mürettebatına ve üçüncü kişilere verebileceği zararları kapsayan sigorta yaptırmak zorundadır. Bu hükmün bu sayfadaki zorunlu sigortayla ilişkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Asgari Teminat Tutarları (SDR) ve Dayanak Tarihleri

Tebliğ m.3 asgari teminatları SDR (IMF'nin Özel Çekme Hakkı) cinsinden belirler. Aşağıdaki tablo 10/10/2024 tarihli ve 32688 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yeniden düzenlenmiş hâliyle verilmiştir; değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

• Tablodaki tutarlar hem yolcu hem üçüncü şahıslara verilen zararlar için uygulanır (Tebliğ m.3/2, 2024 değişikliği).
• Tablodaki kapasite, ruhsatta belirtilen yolcu kapasitesidir (araç taşıyan gemilerde araç kapasitesi); yaz ve kış için farklı sayı varsa büyük olan dikkate alınır. Poliçe düzenlenirken yolcu taşıyan gemilerde yolcu kapasitesi, araç taşıyan gemilerde araç kapasitesi, ikisini birden taşıyan gemilerde teminat tutarı yüksek olan esas alınır.
• TTK m.1259: zorunlu sigorta bedeli her kaza için yolcu başına, uluslararası sefer ruhsatlı gemide 250.000 SDR'den, diğerlerinde 100.000 SDR'den az olamaz (cümle 4/7/2024 tarihli 7519 sayılı Kanunla değiştirilmiştir).
• Tebliğ m.4: 12'den fazla yolculu araçlarda maddi teminatın azami limitinde TTK m.1263'teki limitler dikkate alınır. Maddi teminatlar için teminatın yüzde onunu geçmemek üzere rücuya esas serbest muafiyet belirlenebilir.
• Primi, Türkiye'de su araçları sorumluluk branşında ruhsatı olan sigorta şirketleri serbestçe belirler (Tebliğ m.5). Bu sayfa prim veya sigortacı kapasitesi içermez.
• Geçici madde 2 (2024): yürürlük tarihinde 12'den fazla yolculu araçlar için yürürlükte olan sözleşmeler vade bitimine kadar mevcut koşullarda devam eder; 12 veya daha az yolculu araçlar için yürürlükteki sözleşmeler prime ilişkin işlem yapılmaksızın bu Tebliğdeki teminatlara tabidir.

Bunlar asgari tutarlardır; poliçedeki sigorta bedeli daha yüksek olabilir ve poliçe düzenleyen sigortacının koşullarına bağlıdır.

Yolcu ve Üçüncü Şahıs Zararları: Neleri Kapsar?

Genel Şartlara göre sigortalının sorumluluğunu karşılayan teminat türleri şunlardır (A.3):

• Ölüm teminatı: Kaza zarar görenlerin ölümüne yol açarsa, ölenin yardımından mahrum kalanların destekten yoksun kalma tazminatını karşılar.
• Sakatlık teminatı: Geçici veya daimi sakatlanma halinde, tıbbi tedavinin sona ermesi ve sakatlığın kesin olarak tespiti sonucunda saptanan tazminatı karşılar.
• Tedavi giderleri teminatı: Yaralanan zarar görenlerin ilk yardım, muayene, kontrol ve tedaviyle ilgili giderlerini karşılar.
• Maddi hasar teminatı: Yolcuların beraberindeki veya deniz aracının eşya bölümündeki bagaj ile araçlar ve içlerindeki bagajın zararları ile yolcu dışındaki üçüncü kişilerin maddi zararlarına ilişkin tazminat taleplerini karşılar. Üçüncü şahıs sorumluluk teminatı kirlilik ve enkaz kaldırma masraflarını da kapsar.

Zarar gören; yolcu, kaza nedeniyle zarara uğrayan ve deniz aracında seyahat etmeyen üçüncü kişi ya da ölenin desteğinden yoksun kalanlardır. Zarar görenler poliçedeki teminat sınırları içinde doğrudan sigortacıya başvurabilir. Kazanın oluşumunda zarar görenin kusuru varsa bu oranda indirim yapılabilir.

Coğrafi Sınır, Süre ve Sigorta Bedeli

• Coğrafi sınır: Türkiye Cumhuriyeti liman veya iskeleleri arasında ve Türkiye limanları ile yabancı ülke limanları arasında yapılan yolcu taşımaları; tamirli veya tamirsiz yatma durumunda olan deniz araçları dahil (A.6).
• Süre: Poliçede yazılı başlama ve sona erme günlerinde, aksi kararlaştırılmadıkça Türkiye saati ile öğleyin 12:00 (A.7).
• Kullanım: Teminat, duraklamalar da dahil, deniz aracının tahsis amacına uygun şekilde kullanımda bulunduğu süre içinde meydana gelen olaylar içindir (A.1).
• Zarar görenlerin çokluğu: Zarar görenlerin tazminat alacakları sigorta bedelini aşarsa her birine ödenecek tutar, teminat tutarının alacaklar toplamına oranına göre indirilir (B.5).

Başlıca İstisnalar ve Sigortacının Rücu Hakkı

Genel Şartların A.5 maddesine göre aşağıdaki haller ve bunlardan doğan zararlar kapsam dışındadır. Liste özettir; poliçe ve ek şartlar esas alınır.

• Sigortalı veya sigorta ettiren tarafından ileri sürülen tazminat talepleri
• Gemi adamlarının, sigortalının eylemlerinden sorumlu tutulduğu diğer kişilerin ve yolcu bileti olmayan (kaçak) kişilerin talepleri
• Savaş, iç savaş, ihtilal, isyan ve bunların gerektirdiği inzibati ve askeri hareketler
• Yetkili kamu otoritelerinin deniz aracı veya deniz trafiği ile ilgili tasarruflarının neden olduğu zararlara ilişkin talepler
• Nükleer, biyolojik ve kimyasal riskler
• Grev, lokavt, halk hareketleri ve kavgalara katılma
• 3713 sayılı Kanun kapsamındaki terör eylemleri ve bunlardan doğan sabotaj ile müdahaleler sonucu oluşan zararlar
• Yolcunun kendisini bile bile ağır tehlikeye maruz bırakması (tehlikedeki kişi ve malları kurtarma hali hariç)
• Kaçınılamaz ve engellenmesi mümkün olmayan doğa olayından kaynaklanan talepler
• Tamamıyla üçüncü bir kişinin kastıyla yaptığı fiil veya ihmalinden kaynaklanan talepler
• Deniz korsanlığı ve kaçırma nedeniyle ortaya çıkan zararlara ilişkin talepler
• Dolaylı zararlar, yolcu intiharı ve refakat altında olması gereken kişilerin refakatsiz bulunmasından doğan zararlar

Cezai kovuşturmadan doğan giderler ve muhtemel para cezaları sigorta teminatı dışındadır (B.4). Zarar görenin hakları saklıdır: sigortacı sigortalıya karşı ifa borcundan kurtulmuş olsa da zarar gören bakımından ifa borcu zorunlu sigorta tutarına kadar devam eder (B.7).

Sigortacı, ödediği tazminat için sigortalıya özellikle şu hallerde rücu edebilir (B.7): olayın sigortalının veya sorumlu olduğu kişilerin kastı ya da pervasız davranışıyla meydana gelmesi; mevzuattaki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi; aracın teknik şartlara uygun olmaması veya nitelikli gemi adamı olmadan sefere çıkması; gerekli ilk yardım malzemesinin bulundurulmaması; aracın yeterliliğe sahip kişilerce sevk edilmemesi; kaptanın alkollü veya uyuşturucu etkisinde olması; yetkili makamlarca saptanan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması; kusur sonucu çalınma veya gasp; ihbar ve diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle artan zarar.

Zarar Halinde İhbar ve Tazminat Süreci

• İhbar süresi: Tazminata yol açan olay, sigortalı tarafından öğrenildiği tarihten itibaren gecikmeksizin ve en geç on gün içinde; olay yurt dışında meydana gelmişse gecikmeksizin ve en geç yirmi gün içinde sigortacıya ihbar edilir (B.1).
• Sigortalının yükümlülükleri: Sigortalı değilmiş gibi kurtarma ve koruma önlemlerini almak, sigortacının talebi üzerine bilgi ve belgeleri vermek, dava veya cezai kovuşturma halinde sigortacıyı derhal haberdar etmek (B.2).
• Kabul ve ödeme: Sigortacının yazılı izni olmadıkça sigortalı tazminat talebini kısmen veya tamamen kabule yetkili değildir ve zarar görenlere ödeme yapamaz (B.1).
• İstenebilecek belgeler: Yetkili kamu otoritelerince düzenlenen kaza tespit tutanağı veya bilirkişi raporu; ölüm halinde ölüm raporu ve veraset ilamı; yaralanmada tedavi giderlerini gösteren belgeler; sakatlanmada tam teşekküllü hastane raporu; mahkemeye intikal etmişse mahkeme kararı (B.3).
• Muacceliyet: Tazminat, belgelerin eksiksiz verilmesinden sonra sigortacının araştırmaları bitince ve her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur; haklı neden olmaksızın ödenmezse yasal temerrüt faizi uygulanır (B.4).
• Dava: Dava açılması halinde sigortacı, bildirimden itibaren beş gün içinde davanın takip ve idaresini üstlenip üstlenmeyeceğini bildirir (B.4).
• Sigortalının değişmesi: İşleten veya donatan değişirse yeni işleten veya donatanın yeni sigortayı derhal yaptırması gerekir; mevcut sözleşme en fazla on gün süreyle yeni işleten için de geçerlidir (C.4).
• Fesih bildirimi: Herhangi bir nedenle sigortanın feshedilmesi halinde sigortacı durumu ilgili Bakanlığa bildirir (C.3).

Yabancı Kulüp veya Sigortacı Poliçesi Ne Zaman Kabul Edilebilir?

Tebliğ m.6'ya göre Türkiye'de faaliyet gösteren sigorta şirketlerince düzenlenen poliçeler geçerli kabul edilir. Yabancı bir kulüp veya sigortacı tarafından düzenlenen poliçenin geçerli kabul edilebilmesi için, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca ilan edilmiş "Muteber P&I Kulüpleri ve Sigorta Şirketleri Listesi"nde bulunan kulüpler veya sigortacılar tarafından düzenlenmesi ve Tebliğdeki limitlere uygun olması gerekir.

Düzenli seferlerde ayrıca düzenli seferler yönetmeliği m.5 ve m.7 uyarınca Bakanlıkça kabul gören ve ilan edilmiş kulüp ve sigortacıların poliçesi ve sigorta taahhütnamesi istenir. Liste ve usuller zamanla değişebilir; güncel durum Denizcilik Genel Müdürlüğü duyurularından ve ilgili makamdan teyit edilmelidir.

P&I ve İhtiyari Sigortalardan Fark

Bu üç yapı birbirinin yerine otomatik olarak geçmez. P&I konusu için P&I Sigortası sayfasına, zevk tekneleri için Yat ve Tekne Sigortası sayfasına bakılabilir; her sigortanın zorunlu olup olmadığı geminin türüne, bayrağına, ruhsatına ve faaliyetine göre değerlendirilir.

Teklif ve Underwriting İçin Gerekli Bilgiler

• Geminin adı, bayrağı, sicili, türü, yaşı ve tonajı
• Ruhsattaki yolcu ve araç kapasitesi (yaz ve kış), uluslararası sefer ruhsatı bulunup bulunmadığı
• Faaliyet türü: düzenli sefer, gezi veya deniz turizmi, günübirlik tur
• Sefer bölgesi, hat veya güzergâh ve liman çağrıları
• İşleten ve donatan bilgileri
• Mevcut poliçeler (P&I, tekne, ihtiyari sorumluluk) ve bitiş tarihleri
• Geçmiş hasar ve olay bilgisi
• Talep edilen sigorta bedeli ve muafiyet tercihi

Bu liste örnektir; istenen bilgi ve belgeler sigortacıya göre değişir. Kabul, ek bilgi talepleri ve şartlar ilgili sigortacıya aittir.

Mevzuat Kaynakları ve Güncellik

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1259, 1262, 1263 (7519 sayılı Kanunla değişik, 4/7/2024)
• 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu m.29
• Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (yürürlük 13/8/2014)
• Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimat Tebliği (18/10/2014, 29149; değişiklikler 22/4/2015, 16/3/2022, 10/10/2024)
• Gemilerle Yapılan Düzenli Seferler Hakkında Yönetmelik (22/11/2023, 32377; 12/7/2025 değişikliği)
• Deniz Turizmi Yönetmeliği m.51

Bu sayfadaki tutarlar 10/10/2024 tarihli Resmî Gazete metnine dayanır. Sonraki değişiklikler için güncel mevzuata bakılmalıdır. Son kontrol tarihi: 26 Ekim 2026.

Sık Sorulan Sorular

Neolife'ın Rolü

Neolife Grup, gemi ve faaliyet bilgilerini değerlendirerek zorunlu sigortanın hangi hükümden doğduğunun ve mevcut poliçelerle uyumunun analiz edilmesine yardımcı olur, uygun sigorta çözümlerini araştırıp yerleştirme çalışması yürütür ve gelen teklifleri karşılaştırır. Bu, belirli bir sigortacının veya reasürörün kapasitesi, teminat verileceği ya da prim taahhüdü anlamına gelmez; kabul ve şartlar ilgili sigortacıya aittir.

Teklif İsteyin →