Tanım
Makine Kırılması Sigortası Nedir?
Makine kırılması sigortası (MB — Machinery Breakdown), poliçe envanter cetvelinde sayıları, imalat yılları, nitelikleri ve değerleri yazılı makine ve tesislerin ani ve beklenmedik sebeplerle uğradığı maddi hasarı ele alan bir mal sigortasıdır. SEDDK Genel Şartlarında ürün Makina Kırılması Sigortası olarak anılır. Teminat, makinenin deneme devresinden sonra normal çalışır halde iken, aynı iş yerinde temizleme, revizyon veya değiştirme esnasında veya dururken meydana gelen hasarlara ilişkindir.
Sayfanın iki alt bölümü sabit makineler ve hareketli makineler, ayrıca iş makineleri (CPM) ile sınır ayrı bölüm olarak anlatılır.
Kaynak ve kapsam notu: Bu sayfadaki teminat çerçevesi, SEDDK internet sitesinde yayımlanan Makina Kırılması Sigortası Genel Şartlarına (yürürlük tarihi: 25 Şubat 1967; son düzenleme tarihi: 1 Temmuz 2006) dayanır. Genel Şartlar azami çerçevedir; poliçenin özel şartları, klozları, muafiyetleri ve limitleri sigortacıya göre değişir ve kapsamı belirleyen poliçe metnidir. Bu sayfa poliçe veya teminat taahhüdü değildir.
Teminat Çerçevesi
Genel Şartlara Göre Teminat Sebepleri
Genel Şartlar, önceden belirlenemeyen ani ve beklenmedik her türlü sebepten doğan maddi ziya ve hasarın gerektirdiği tamirat ve ikame masraflarını teminat altına alır. Sebepler arasında şunlar örnek olarak sayılmıştır:
- İşletme kazaları
- Modelin, imalatın, montajın, malzemenin, kalıbın, dökümün ve işçiliğin kusurlu olması
- Yağlama kusurları
- Elektrik enerjisinin doğrudan etkisiyle kısa devre, şerare, voltaj yükselmesi, izolasyon hatası ve atmosferik elektriğin dolaylı etkileri
- Tıkanma ve yabancı maddelerin girmesi
- Santrifüj kuvvetinden doğan parçalanmalar
- Buhar kazanları ve buhar kaplarında su noksanlığı
- Su çekiçlemesi, ani aşırı ısınma veya soğuma
- Kapalı kaplardaki alçak basınç nedeniyle ezilme, yırtılma ve buruşma gibi deformasyonlar
- Fırtına, kasırga, don veya çözülen buz parçalarının yürümesi
- İşletme personelinin veya üçüncü şahısların ihmali, kusuru, hatası, dikkatsizliği veya sabotajı
- Başka şekilde istisna edilmeyen diğer ani ve beklenmedik sebepler
Değiştirilebilir parçalar: Genel Şartlara göre matkap, makas, bıçak, testere, matris ve kalıplar, sıcak hadde valsleri, öğütücü ve kırıcılar, halat, zincir, transport bantları ve kayışları gibi değiştirilebilir parçalar ile kömür fırçası ve lamba gibi belirli sürelerde yenilenmesi mutad parçalar (elektriki izolasyon maddeleri ve izolasyon yağları hariç) teminat kapsamında değildir.
Alt Bölüm 1
Sabit Makine ve Tesisler
Sabit makine ve tesisler, poliçede yazılı iş yerinde kurulu ve işletilen üretim makineleri, motorlar, pompa ve kompresörler, jeneratör ve güç üniteleri, türbinler ile ısıtma, soğutma ve basınçlı sistemlerdir. Hepsi envanter cetvelinde sayıları, imalat yılları, nitelikleri ve değerleriyle gösterilmelidir.
- Kazan ve basınçlı kaplar: Buhar kazanlarında ve buhar kaplarında su noksanlığı teminat sebepleri arasında sayılmıştır. Basınçlı kaplarda buhar, gaz veya sıvı gazın genişlemesinden doğan fiziki infilaklar ise aksine sözleşme yoksa teminat dışındadır. Kazanlarda kireçlenme ve çamurlanmanın işletmede doğrudan meydana gelen etkileri de teminat dışındadır.
- Temel ve kaideler: Makine veya tesisin temel ve kaidelerinde teminat kapsamına giren sebeplerden doğan hasarlar aksine sözleşme yoksa teminat dışındadır.
- Bakım yükümlülüğü: Sigortalı makineleri normal bakımlı ve işler halde bulundurmak için makul tedbirleri alır, kabul edilen teknik ölçülerden aşırı yüklemeyi önler ve çalıştırma ve kontrole ilişkin idari kurallara uyar.
Alt Bölüm 2
Hareketli Makineler
Yer değiştiren makineler için Genel Şartlarda ayrı bir düzenleme yoktur. Metin makineleri envanter cetvelinde ve “aynı iş yerinde” tanımlar; poliçe, teklifname ve eklerinde beyan edilen yer veya hal sigortacının onayı olmadan değiştirilirse ihbar yükümlülüğü doğar: değişikliği sigorta ettiren veya açık/zımni rızasıyla bir başkası yapmışsa derhal, rızası olmadan bir başkası yapmışsa öğrenir öğrenmez ihbar edilir; her iki durumda da en geç 8 gün içinde. 8 gün üst sınırdır, serbest bekleme süresi değildir (m.7).
- Kullanım sahaları: Hareketli makinenin hangi iş yerinde ve hangi sahalarda çalışacağı poliçede açıkça yazılmalıdır.
- Nakliye masrafları: Hasarın gerektirdiği nakliyenin en erken yapılmasını sağlayan mutad vasıtalar dışındaki seri vasıtalarla yapılan nakliye masrafları (uçak hariç) ve fazla mesai ücretleri aksine sözleşme yoksa teminat dışındadır.
- Yer değişikliği: Makinenin iş yeri dışına taşınması, sevkiyatı ve başka sahada kullanımı Genel Şartlarda ayrıca düzenlenmemiştir; beyan edilen yer veya hal onaysız değişirse ihbar yükümlülüğü doğar (derhal veya öğrenir öğrenmez, en geç 8 gün içinde) ve sigortacı prim farkı isteyebilir veya sözleşmeyi feshedebilir (m.7). Bu nedenle kullanım biçimi poliçede açıkça yazılmalıdır.
İş Makineleri (CPM) ile Sınır
Makine Kırılması ile İş Makinesi ve Müteahhit Ekipmanı (CPM) Arasındaki Sınır
Makine kırılması Genel Şartları iş makineleri ve müteahhit ekipmanı (CPM) için ayrı bir sınır koymaz; makinelerin konumuna ilişkin hükümler şunlardır:
Tabloyu yatay kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.
| Soru | Genel Şartlarda durum |
|---|---|
| Hangi makineler? | Poliçe envanter cetvelinde yazılı makine ve tesisler (m.1) |
| Nerede? | Aynı iş yerinde; beyan edilen yer veya hal sigortacının onayı olmadan değişirse derhal ya da öğrenir öğrenmez, en geç 8 gün içinde ihbar edilir (m.1, m.7) |
| Dönem? | Deneme devresinden sonra normal çalışma, temizleme, revizyon veya değiştirme esnasında ve duruş (m.1) |
| İş makineleri? | Genel Şartlar iş makinelerini ve müteahhit ekipmanını ayrıca düzenlemez |
| Hangi poliçe? | Poliçe cetveline ve ekipmanın kullanım biçimine bağlıdır; müteahhit ekipmanı için CPM ve inşaat poliçeleri ayrıca değerlendirilir |
Şantiyede çalışan müteahhit ekipmanı için hangi poliçenin gündeme geleceği poliçe cetveli ve ekipmanın kullanım biçimi üzerinden belirlenir; bu sayfa CPM kapsamını anlatmaz. CPM için Mühendislik Sigortaları sayfasındaki ilgili bölüme, inşaat dönemi için İnşaat ve Montaj Sigortası sayfasına bakılabilir.
İstisnalar
İstisnalar ve Poliçe Sınırları
Genel Şartlar iki grup istisna içerir. Birinci grup aksine sözleşme yoksa geçerlidir ve özel şartla genişletilebilir; ikinci grup teminat dışındadır.
Aksine sözleşme yoksa teminat dışında kalanlar (m.2)
- Fiziki infilaklardan doğan ziya ve hasarlar
- Makine veya tesisin temel ve kaidelerinde teminat kapsamına giren sebeplerden doğan hasarlar
- Seri vasıtalarla (uçak hariç) yapılan nakliye masrafları, fazla mesai ve tatil günleri ücret ve zamları
- Grev, lokavt, kargaşalık ve halk hareketleri ile bunların gerektirdiği askeri ve inzibati hareketlerin sebep olduğu hasarlar
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nda belirtilen terör eylemlerinden doğan zararlar
- Teminat altındaki rizikoların gerçekleşmesi sonucu doğrudan veya dolaylı çevre kirliliği zararları
Teminat dışında kalanlar (m.3)
- Harp, istila, iç harp, ihtilal, isyan ve ayaklanma
- Nükleer yakıt ve radyoaktivite kaynaklı zararlar
- Kamu otoritesinin sigortalı kıymet üzerindeki tasarrufları
- Yangın veya yangın nedeniyle yapılan söndürme, yıkma ve kurtarma işlemleri ile yıldırımın doğrudan etkileri
- Hangi sebepten doğarsa doğsun her türlü kâr kaybı ve mali sorumluluklar
- Hırsızlık veya hırsızlığa teşebbüs
- Toprak çökmesi veya kayması, çığ, volkan faaliyeti, deprem, sel ve su basması gibi tabii afetler
- Normal işleyişten ve kullanımdan doğan aşınma ve yıpranma, çürüme, paslanma ve oksidasyon; buhar kazanlarında kireçlenme ve çamurlanma; tedrici bozulmalar
- Kimyasal madde ve gazların ani oksidasyonu veya müşterek reaksiyonu sonucu infilaklar; atmosferik elektrik nedeniyle patlamaya yatkın tozların infilakı
- Hasarlanan makinenin hasar giderilmeden kullanılması sonucu doğan zararlar
- Sigortalının veya yerine geçen sorumlu kişinin kasıt ve (sözleşme varsa) ağır kusuru
- Terör eylemlerinden doğan biyolojik ve/veya kimyasal kirlenme, bulaşma veya zehirlenmeler
Bu liste Genel Şartlardan özetlenmiştir ve tam metin yerine geçmez. Poliçedeki özel şartlar bazı istisnaları genişletebilir veya daraltabilir.
Bedel ve Tazminat
Sigorta Bedeli, Tazminat Hesabı ve Zamanaşımı
- Sigorta bedeli: Makine ve tesisatın yeni ikame bedellerine (varsa nakliye, montaj, gümrük, vergi, harç ve masrafları dahil) eşit olmalıdır. Hasar anındaki yeni ikame bedeli sigorta bedelinden fazlaysa farka isabet eden kısmı sigortalı üstlenir; noksanlık tazminatın orantılanmasına yol açar.
- Kısmi hasar: Tazminat, ikame edilen yedek parçaların yeni bedelleri, mahallinde cari iş saatleri tarifesine göre işçilik, normal nakliye (uçak hariç), montaj, gümrük, vergi ve harç masraflarından oluşur. Eski parça yerine yeni parça konulması nedeniyle indirim yapılmaz; kurtarılan parçaların bedeli düşülür.
- Tam hasar: Hasar anındaki yeni kıymetten eskime ve aşınma payı ve kurtarılan değerler düşülür; onarım masrafı bu tutara eşit veya fazlaysa makine tam hasara uğramış sayılır.
- Muafiyet: Poliçede her makine için gösterilen asgari muafiyetten aşağı olmamak kaydıyla, aksine sözleşme yoksa her hasarın yüzde 20'si sigortalının üzerinde kalır.
- Limit: Sigortacının sorumluluğu her makine ve tesis için poliçede yazılı sigorta bedeliyle sınırlıdır.
- Diğer sigortalar: Aynı hasar başka bir poliçeyle de teminat altındaysa müşterek sigorta esasları uygulanır.
- Zamanaşımı: Sigorta sözleşmesinden doğan talepler 2 yılda zamanaşımına uğrar.
Yükümlülükler
Sigortalının Yükümlülükleri ve Hasar Bildirimi
- Koruma ve bakım: Sigortalı, makine ve tesislerin emniyeti için sigortalı değilmiş gibi gerekli ihtimamı gösterir. Sigortacı makineleri teftiş ve kontrol etmeye yetkilidir.
- Hasar ihbarı: Hasar en geç 5 gün içinde sigortacıya bildirilir; kurtarma ve koruma tedbirleri alınır, hasar yeri veya mal zorunlu haller dışında değiştirilmez.
- Tamirat: İşletme faaliyetini sürdürmek için zaruri tamirler ayrıca ihbar edilmek kaydıyla yapılabilir; ihbardan itibaren 7 gün içinde sigortacı incelemesini yaptırmamışsa sigortalı her türlü tamiratı yaptırmakta serbesttir.
- Risk değişikliği: Poliçe, teklifname ve eklerinde beyan edilen makinenin yeri veya hali sigortacının onayı olmadan değiştirilirse sigorta ettiren, değişikliği kendisi ya da açık veya zımni rızasıyla bir başkası yapmışsa derhal; açık veya zımni rızası olmadan bir başkası yapmışsa öğrenir öğrenmez ihbar etmekle yükümlüdür. Her iki durumda da ihbar en geç 8 gün içinde yapılır (m.7); 8 gün, bekleme süresi değil üst sınırdır.
Sınırlar
Makine Kırılması ile Diğer Poliçelerin Sınırı
Makineler birden fazla poliçenin ilgi alanına girebilir. Genel Şartlar bakımından başlıca sınırlar aşağıdaki gibidir:
Tabloyu yatay kaydırarak tüm sütunları görebilirsiniz.
| Makine kırılması (MB) | Konu ve sınır | |
|---|---|---|
| Elektronik cihaz | Makine ve tesisler | Elektronik makine ve bilgi işlem sistemleri için ayrı bir Elektronik Cihaz Sigortaları Genel Şartları vardır; EEI Genel Şartlarında yangın ve hırsızlık sebepler arasındadır, MB Genel Şartlarında ise hariçtir |
| Yangın ve doğal afet | Makinenin kendi ani hasarı | Yangın, yıldırımın doğrudan etkisi, hırsızlık ile toprak kayması, deprem ve sel gibi tabii afetler MB Genel Şartlarında hariçtir; bunlar mülk poliçesinde ele alınır |
| İş durması | Kâr kaybı hariçtir | Genel Şartlara göre kâr kaybı ve mali sorumluluklar teminat dışıdır; kâr kaybı için ayrı iş durması teminatı gerekir |
| İnşaat ve montaj | Deneme devresinden sonraki işletme dönemi | Teminat deneme devresinden sonra başlayan döneme ilişkindir; inşaat ve montaj aşaması inşaat ve montaj poliçeleri kapsamında değerlendirilir, kesin sınır poliçeye bağlıdır |
| İş makineleri (CPM) | Aynı iş yerindeki makine ve tesisler | Şantiyeler arası kullanılan müteahhit ekipmanı için CPM veya inşaat poliçeleri ayrıca değerlendirilir |
Tablo genel bir çerçevedir; nihai sonuç poliçelerin birlikte okunmasıyla belirlenir. Bağlantılı sayfalar: Elektronik Cihaz Sigortası, Mühendislik Sigortaları, Yangın ve Ticari Mülk, İş Durması.
Teklif
Teklif ve Underwriting İçin Gerekli Bilgiler
- Makine ve tesis envanteri: cins, adet, imalat yılı, model, nitelik ve yeni ikame bedeli
- Sabit makineler için iş yeri bilgisi; hareketli makineler için kullanım sahaları ve yer değişikliği sıklığı
- Bakım ve servis kayıtları, imalatçı talimatları ve garanti durumu
- Kazan ve basınçlı kapların muayene ve kontrol bilgileri
- Hasar geçmişi ve işletme koşulları
İhtiyaç duyulan bilgiler sigortacıya ve makine türüne göre değişebilir.
SSS
Sık Sorulan Sorular
Makine kırılması sigortası nedir?
Makine kırılması sigortası (MB — Machinery Breakdown), poliçe envanter cetvelinde yazılı makine ve tesislerin ani ve beklenmedik sebeplerle uğradığı maddi hasarı ele alan bir mal sigortasıdır. SEDDK Genel Şartlarında adı Makina Kırılması Sigortası olarak geçer. Teminat, makinenin deneme devresinden sonra normal çalışır halde iken, aynı iş yerinde temizleme, revizyon veya değiştirme esnasında veya dururken meydana gelen hasarlara ilişkindir.
Makine kırılması sigortası yangın ve hırsızlığı kapsar mı?
Genel Şartlara göre yangın veya yangın nedeniyle yapılan söndürme, yıkma ve kurtarma işlemleri ile yıldırımın doğrudan etkileri, hırsızlık veya hırsızlığa teşebbüs, toprak kayması, deprem ve sel gibi tabii afetler teminat dışındadır. Bu riskler için yangın ve mülk poliçeleri ayrıca değerlendirilir.
Hareketli makineler de sigortalanabilir mi?
Genel Şartlar makineleri envanter cetvelinde ve aynı iş yerinde tanımlar; hareketli makineler için ayrı bir düzenleme içermez. Poliçe, teklifname ve eklerinde beyan edilen makinenin yeri veya hali sigortacının onayı olmadan değiştirilirse sigorta ettiren, değişikliği kendisi ya da açık veya zımni rızasıyla bir başkası yapmışsa derhal; açık veya zımni rızası olmadan bir başkası yapmışsa öğrenir öğrenmez ihbar etmekle yükümlüdür. Her iki durumda da ihbar en geç 8 gün içinde yapılır (m.7); 8 gün, bekleme süresi değil üst sınırdır. Hareketli makinelerin çalıştığı sahalar ve kullanım biçimi poliçede açıkça yazılmalıdır; bu genişletmenin sunulması sigortacıya bağlıdır.
İş makineleri ve müteahhit ekipmanı makine kırılması kapsamında mıdır?
Makine kırılması Genel Şartları makine ve tesisleri poliçe envanter cetvelinde ve aynı iş yerinde tanımlar; iş makinelerini ve müteahhit ekipmanını ayrıca düzenlemez. Şantiyelerde kullanılan müteahhit ekipmanı için iş makinesi ve müteahhit ekipmanı (CPM) ürünü veya inşaat poliçeleri ayrıca değerlendirilir. Nihai karar poliçe cetveline bağlıdır; ayrıntı için Mühendislik Sigortaları sayfasındaki CPM bölümüne bakılabilir.
Kâr kaybı ve üretim durması kapsanır mı?
Genel Şartlara göre hangi sebepten doğarsa doğsun her türlü kâr kaybı ve mali sorumluluklar teminat dışındadır. Makine kırılması sonucu kâr kaybı için ayrı bir iş durması teminatı gerekir.
Hasarda sigortalı kendi payını öder mi?
Genel Şartlara göre poliçede her makine için gösterilen asgari muafiyet tutarından aşağı olmamak kaydıyla, aksine sözleşme yoksa her hasarın yüzde 20'si sigortalının üzerinde kalır. Özel şartlarla farklı bir muafiyet kararlaştırılabilir.
Hasar ne zaman bildirilmelidir?
Genel Şartlara göre sigortalı, hasarı öğrendiği tarihten itibaren en geç 5 gün içinde sigortacıya bildirmelidir. Sigortacı ihbardan sonra 7 gün içinde incelemesini yaptırmazsa sigortalı her türlü tamiratı yaptırmakta serbesttir.
Neolife'ın Rolü
Neolife Grup, ilgili bilgi ve poliçe metinlerini değerlendirerek uygun yerel sigorta çözümlerini araştırabilir, yerleştirme çalışması yürütebilir ve gelen teklifleri karşılaştırabilir. Bu, belirli bir sigortacının kapasitesi, teminatın kabulü, fiyat veya ödeme taahhüdü anlamına gelmez; kabul ve koşullar sigortacıya aittir.