Claims-made poliçe nedir?
Claims-made (talep bazlı) poliçede sigortanın devreye girmesi için iki koşulun birlikte sağlanması gerekir: (1) iddia edilen zarar veya hata poliçenin retroaktif tarihinden sonra gerçekleşmiş olmalıdır; (2) tazminat talebi poliçenin yürürlük döneminde sigortacıya iletilmelidir (ya da belirlenen extended reporting period içinde).
Occurrence poliçeyle fark
| Konu | Claims-Made | Occurrence (Olay Bazlı) |
|---|---|---|
| Tetikleyici olay | Tazminat talebinin yapıldığı tarih | Zararın gerçekleştiği tarih |
| Poliçe bittikten sonra gelen talepler | Kapsam dışında (run-off olmadan) | Kapsam dahilinde (zaman aşımı süreci içinde) |
| Retroaktif tarih | Kritik: önceki olaylar kapsam dışı | Yoktur |
| Uzun gecikme riski | Yönetilebilir (talep tarihine bağlı) | Daha geniş: zarar ne zaman gerçekleşmişse o poliçe devreye girer |
| Yaygın branşlar | D&O, PI, E&O, siber | Genel sorumluluk, mühendislik, yangın |
Retroaktif tarih
Retroaktif tarih, claims-made poliçesinin geriye dönük kapsam başlangıcıdır. Bu tarihten önce gerçekleşen olaylardan doğan tazminat talepleri, ne zaman bildirilirse bildirilsin, kapsam dışıdır.
Retroaktif tarih ne kadar eskiye giderse sigortalı için kapsam o kadar geniş olur. Poliçe ilk kez alındığında retroaktif tarih genellikle poliçe başlangıç tarihidir. Yenilemede retroaktif tarihin aynı tutulması, poliçe süresince gerçekleşen tüm olayların sonraki talep dönemlerinde de kapsanmasını sağlar.
Dikkat: Sigorta şirketi değiştirildiğinde yeni sigortacı, eski retroaktif tarihi kabul etmeyebilir. Bu durumda eski poliçe dönemindeki olaylardan doğacak ilerideki talepler kapsamsız kalabilir. Poliçe değişikliklerinde mutlaka retroaktif tarihin korunduğundan emin olun.
Run-off kapsamı (Extended Reporting Period)
Run-off (defalığı sona erme sonrası ihbar) kapsamı, claims-made poliçenin sona ermesinden sonra belirli bir süre (genellikle 1–5 yıl) boyunca poliçe döneminde gerçekleşen olayları kapsayan ek bir güvencedir.
Şirket satışı, birleşme, lisans iptali veya müdür/yönetici değişikliği sonrasında D&O poliçelerinde run-off kapsamı özellikle kritiktir. Eski yöneticilere karşı açılacak dava, yıllarca gecikebilir; run-off bu boşluğu kapatır.
Run-off gereken durumlar
- Şirket faaliyetini durdurduğunda
- Sigorta şirketi değiştirildiğinde (yeni sigortacı retroaktif tarihi kabul etmiyorsa)
- Birleşme/satın alma sürecinde eski yönetim kadrosu güvence altına alınmak istendiğinde
- Serbest meslek faaliyeti sona erdiğinde (mesleki sorumluluk)
Uygulama örneği
Bir şirket 2023–2024 dönemini kapsayan D&O poliçesi yaptırmıştır. Retroaktif tarih 2023 Ocak'tır.
- 2023 Mart'ta bir yönetim kararı alındığını varsayalım.
- Bu karara karşı hissedar davası 2024 Haziran'da açıldı ve aynı ay sigortacıya bildirildi.
- Sonuç: Kapsam dahilinde. Hem olay (Mart 2023) hem talep (Haziran 2024) poliçe döneminde ve retroaktif tarihten sonra.
Şimdi aynı senaryoda poliçe 2023 Aralık'ta yenilenmeyip sona ermiş olsun. 2024 Haziran'daki dava artık run-off güvencesi yoksa kapsam dışına düşer.
Hangi branşlarda kullanılır?
- D&O (Yönetici Sorumluluk Sigortası): En yaygın claims-made branşı
- Mesleki Sorumluluk (E&O / PI): Hukuk, muhasebe, mühendislik, danışmanlık
- Siber Sigorta: Veri ihlali bildirimleri genellikle gecikmeli olduğundan claims-made yapısı uygun
- Çevre Kirliliği Sigortası: Kirlilik tespiti gecikebileceğinden claims-made tercih edilir
Sık yapılan hatalar
Retroaktif tarihin gerilere gidilmemesi
İlk yıl poliçesi alındığında, retroaktif tarihin şirket kuruluş tarihine (veya faaliyete başlama tarihine) kadar götürülmesi uzun vadede daha iyi koruma sağlar. Birçok yönetici, poliçe başlangıç tarihini retroaktif tarih olarak kabul ederek önceki dönem risklerini açıkta bırakır.
Sigorta şirketini değiştirirken boşluk oluşturma
Yeni sigortacıda retroaktif tarihin eski poliçedekiyle örtüşmemesi, iki yıl arasındaki olaylar için hiçbir poliçede kapsam olmaması anlamına gelebilir.
Run-off almadan poliçeyi sonlandırmak
Özellikle faaliyeti sona erdiren veya yönetim kurulu üyelerini değiştiren şirketlerde run-off güvencesi satın alınmaması, yıllarca sonra açılacak davalarda ciddi risklere yol açabilir.
Kaynaklar
- SEDDK — D&O ve Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları
- Lloyd's of London — D&O Technical Manual
- AIRMIC (Association of Insurance and Risk Managers) — Run-Off Guidance