Siyasi Risk Sigortasının Ana Teminat Alanları
Siyasi risk sigortası, hükümet eylemleri veya siyasi olaylar nedeniyle doğan kayıpları karşılar. Ticari kredi riskini (alıcının ödeme güçsüzlüğü) kapsam dışında bırakır — bu risk Ticari Alacak Sigortası kapsamında değerlendirilebilir. İki risk türünün birlikte sunulduğu "comprehensive trade credit & political risk" ürünleri de mevcuttur; ancak her iki kapsamın koşulları ayrı ayrı incelenmelidir.
Kamulaştırma (ECN)
Hükümetin, yabancı yatırımcıya ait varlıklara el koyması, millileştirme veya adil tazminat ödemeksizin kamulaştırma.
Siyasi Şiddet
Savaş, iç savaş, terör saldırıları ve sivil kargaşa sonucu fiziksel varlık hasarı veya üretim kaybı.
Döviz Transferi Yasağı
Ev sahibi hükümetin döviz çıkışını veya kâr/temettü transferini yasaklaması ya da kısıtlaması.
Sözleşme İhlali
Hükümet kaynaklı sözleşme ihlali veya proje izinlerinin iptali; özel tahkim kararlarının uygulatılamaması.
Türk İhracatçıları ve Yüklenicileri İçin Özel Risk Profili
Türk inşaat şirketleri ve ihracatçıları özellikle Irak, Libya, Türkmenistan, Azerbaycan, bazı Afrika ülkeleri ve Orta Asya pazarlarında yoğun faaliyet göstermektedir. Bu coğrafyalarda:
- Ödeme yapmayan kamu ihalesi işverenleri ve proje iptalleri
- Yerel iş ortağı sorunları ve ortaklık sözleşmelerinin feshedilebilirliği
- Kâr transferi kısıtlamaları ve yerel para birimindeki değer kaybı
- Çatışma bölgelerindeki varlık hasarı ve personel tahliyesi
Siyasi risk sigortası bu risklerin tamamına veya belirli bir kombinasyonuna odaklanabilir.
MIGA ve Özel Sigorta Piyasası Karşılaştırması
Yatırım güvencesi ihtiyacı olan şirketler birden fazla kaynak değerlendirebilir:
- MIGA (Dünya Bankası): Katı proje uygunluk kriterleri, çok taraflı yapı — bazı ülkelerle ikili anlaşmaya bağlı avantajları var
- Türk Eximbank: İhracat alacaklarına yönelik devlet destekli kısa vadeli kapsam
- Lloyd's Piyasası: Esnek yapı, geniş ülke kapasitesi, uzun vadeli yatırım poliçeleri
- AIG / Chubb / Zurich / Markel: Yatırım ve ticaret ürünlerinde güçlü kapasiteli global sigortacılar
Poliçe Yapısı ve Sınırlamalar
Siyasi risk poliçelerinde dikkat edilmesi gereken kritik koşullar:
- Waiting period (bekleme süresi): Transfer yasağı tazminat taleplerinde genellikle 6-12 aylık bekleme süresi uygulanır
- Ülke listesi ve onay: Bazı ülkeler piyasanın yerleşik kapasitesinin dışında kalabilir veya sub-limit'e tabi tutulabilir
- Arbitrasyon kararı şartı: Sözleşme ihlali tazminatı genellikle bağlayıcı bir tahkim kararı gerektirir
- Passive bekleme: Hükümetin sözleşmeyi açıkça ihlal etmesi ile fiili etkisizleştirmesi (creeping expropriation) arasındaki sınır tartışmalı olabilir